Alexandre Pato ngả lưng vào ghế và thả mình trôi ngược dòng thời gian về gần hai thập kỷ trước, trở lại với phiên bản của chính anh khi mới 17 tuổi, vào ngày đầu tiên đặt chân tới gã khổng lồ AC Milan của bóng đá Italy hồi mùa hè năm 2007.
 |
“Trong phòng thay đồ, bên phải tôi là Paolo Maldini,” anh kể. “Rồi ở trước mặt, tôi thấy Kaka và Ronaldo. Đó là một tập thể toàn các huyền thoại - những người mà tôi đã dành cả đời để ‘hoá thân’ thành họ trên PlayStation.”
HLV trưởng Carlo Ancelotti đã tạm gác công việc thường nhật để trực tiếp chào đón Pato ngay khi anh tới kiểm tra y tế. Sau đó, ông dẫn cậu thiếu niên Brazil này vào phòng ăn tại trung tâm huấn luyện của Milan, nơi hội tụ chật kín dàn cầu thủ vừa giành chức vô địch Champions League thứ bảy trong lịch sử CLB chỉ mới 2 tháng trước đó.
Dàn nhân sự thuở ấy của Rossoneri lấp lánh như một giấc mơ phi lý: Cafu, Alessandro Nesta và Paolo Maldini án ngữ ở hàng thủ; tuyến giữa có Andrea Pirlo, Clarence Seedorf, Gennaro Gattuso; trên hàng công là Filippo Inzaghi cùng Ronaldo. Đến tháng 12 năm đó, Kaka đã trở thành người chiến thắng trong cuộc bình chọn Ballon d’Or - giải thưởng dành cho cầu thủ xuất sắc nhất thế giới.
“Ancelotti yêu cầu tất cả mọi người đứng dậy khi tôi bước vào,” Pato hồi tưởng. “Từng cầu thủ một tiến đến bắt tay, chào hỏi tôi. Tôi đã nghĩ: ‘Wow, đây chính là sự tôn trọng.’ Dù cho bạn có là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, bạn vẫn phải giữ sự khiêm nhường. Bạn vẫn phải tôn trọng người khác.
“Tại Milan, bóng đá không phải là tất cả, tập thể này còn là một gia đình nữa. Chính điều đó đã mang về cho đoàn quân ấy mọi danh hiệu. Nếu bạn ra sân tập và chứng kiến cách họ luyện tập, bạn chỉ có thể thốt lên: ‘Wow, mình cũng phải như thế.’”
Thế nhưng Pato rốt cuộc đã không thể đạt đến đỉnh cao vinh quang như nhiều cái tên lừng lẫy kia.
Từng là một hiện tượng kỳ vỹ của bóng đá Brazil, anh đã nhiều lần bị chặn lại bởi những chấn thương, đặc biệt là ở gân kheo. Sự nghiệp quốc tế của Pato đã phải dừng lại ở 27 lần khoác áo ĐTQG, nhưng chưa từng có suất tham dự World Cup. Khi đạt đỉnh phong độ, Pato là mẫu tiền đạo sở hữu tốc độ xé gió, kỹ thuật hiếm có và khả năng dứt điểm sắc bén.
Sau 6 năm chinh chiến trong màu áo Rossoneri, bao gồm mùa giải cùng họ chinh phục Scudetto 2010/11 khi anh ghi 14 bàn và là đồng vua phá lưới của đội, Pato đã tiếp tục cuộc hành trình của mình với những chương hồi trái ngược: Thành công ở giải VĐQG Trung Quốc và tại Sao Paulo ở quê nhà, nhưng cũng có những khoảng thời gian nhạt nhoà trong màu áo Corinthians, Chelsea, Villarreal và Orlando City. Tổng cộng, anh ghi 189 bàn sau 500 lần ra sân ở bóng đá cấp CLB - một con số không tệ, nhưng vẫn cách rất xa kỳ vọng khổng lồ từng đặt lên vai chàng thiếu niên năm nào.
 |
Giờ đây ở tuổi 36, Pato đã giải nghệ và đang ngồi đây suy ngẫm về môn thể thao mà mình yêu. Anh vẫn giữ nụ cười trẻ thơ, mái tóc đen bồng bềnh và nét tinh nghịch từng khiến anh được yêu mến thuở mới vào nghề. Anh hình dung những người đồng đội cũ như Ronaldinho và Ronaldo sẽ phản ứng ra sao nếu bị ép phải chơi bóng cùng những quy tắc chiến thuật khắt khe của bóng đá hiện đại - “tôi không nghĩ bạn có thể nói: ‘Này Ronnie (Ronaldinho), cậu phải theo kèm tay số 8 của đối thủ đấy nhé,” anh cười - đồng thời Pato cũng chia sẻ về “tam tấu tiền đạo trong mơ” của mình trên hàng công Brazil tại kỳ World Cup diễn ra vào tháng 6 và tháng 7 năm nay: Raphinha, Matheus Cunha và Vinicius Junior.
Tuần trước, Pato đã cùng một phái đoàn của AC Milan tới New York City với vai trò đại sứ cho quỹ từ thiện của CLB. Anh đã phát biểu trước 4.000 học viên tại chương trình Model United Nations, chia sẻ về “cuộc hành trình của bản thân và truyền cảm hứng để các em tin vào chính mình.”
Pato cũng đã ghé thăm Success Academy tại khu Harlem của New York, nơi được quỹ Milan hỗ trợ từ năm 2021, phục vụ 450 học sinh từ 6 đến 18 tuổi - theo thông tin do phía CLB Italy chia sẽ thì 85% trong số đó đến từ các gia đình có thu nhập thấp. Khoản đầu tư này đã mang tới sự tiến bộ rõ rệt về kết quả học tập, tỷ lệ đến lớp và thói quen học hành của bọn trẻ. Theo Milan, đó là một minh chứng sống động cho sức mạnh của thể thao khi nó được sử dụng làm một công cụ thúc đẩy hòa nhập xã hội và giáo dục.
Khi hồi tưởng, Pato đã kể về một cuộc đời bóng đá với đủ mọi loại hương vị: Anh vẫn giữ nguyên ánh mắt ngưỡng mộ dành cho những huyền thoại của môn thể thao vua, nhưng cũng mang theo các “vết sẹo chiến trận” của sự nghiệp kéo dài 17 năm, đồng thời cảnh báo về áp lực tâm lý mà chấn thương có thể gây ra, nhấn mạnh rằng các cầu thủ cần được thấu hiểu nhiều hơn, cũng như hiểu rõ hơn và có quyền kiểm soát lớn hơn đối với các thương vụ chuyển nhượng và tài chính cá nhân của chính mình.
 |
***
Alexandre Pato lớn lên tại Pato Branco, thuộc bang Parana ở miền nam Brazil. Những ký ức đầu tiên của anh về bóng đá được tạo nên từ khi mới 4 tuổi, với “trái cam” và “củ khoai tây” thay cho quả bóng thật. “Gia đình tôi bảo: ‘Cái thằng này mà cứ như vầy thì kiểu gì nó cũng phá nát cái nhà mất thôi,’” anh đùa.
Cha mẹ đã đưa Pato đến với futsal, phiên bản thu nhỏ của môn thể thao vua, và phải đến năm 11 tuổi anh mới chơi một trận bóng đá “chuẩn chỉnh” đầu tiên. Chỉ 6 năm sau đó, anh đã được ký hợp đồng với nhà vô địch châu Âu AC Milan.
Sau khi rời gia đình từ lúc còn rất trẻ, Pato nổi lên tại Internacional ở Porto Alegre. Anh đã ghi bàn chỉ sau đúng 1 phút nhập cuộc trong trận ra mắt trước đối thủ Palmeiras vào tháng 11 năm 2006. Chỉ vài tuần sau, danh tiếng của anh thực sự bùng nổ tại FIFA Club World Cup ở Nhật Bản: Ghi bàn mở tỷ số trong chiến thắng 2-1 trước Al Ahly ở vòng bán kết, rồi đá chính trong trận chung kết với Barcelona. Anh đã được trở về quê nhà cùng tấm huy chương vô địch sau chiến thắng 1-0, kèm theo một “chiến lợi phẩm” đặc biệt: Chiếc áo đấu của Ronaldinho bên phía Barca.
Chỉ trong vài tháng, Pato đã trở thành “ngôi sao trang bìa” của nhiều tờ tạp chí Brazil. Tờ Placar đã gọi anh là “hiện tượng mới của bóng đá Brazil”. Anh tiết lộ mình từng nhận được sự quan tâm từ hàng loạt ông lớn khác như Chelsea, Arsenal, Liverpool, Barcelona, Juventus và Inter Milan, nhưng cuối cùng, anh chọn AC Milan, đơn giản vì tình yêu dành cho thần tượng Ronaldo.
 |
Tiến độ thăng tiến của Pato đã diễn ra như thể một cơn lốc. Cảm giác khi ấy ra sao?
“Khi bạn là một đứa trẻ ở Brazil, chỉ cần làm được điều gì đó đặc biệt, người ta sẽ gọi bạn là Pele mới, Ronaldo mới,” Alexandre Pato kể. “Khi tôi được AC Milan chiêu mộ, họ trầm trồ: ‘Wow, đây chính là Ronaldo tiếp theo nè’. Nhưng tôi chưa bao giờ cảm thấy mình là ‘Ronaldo mới’ cả. Tôi chỉ đơn giản là tập luyện hết mình vì tôi yêu bóng đá. Và tôi đang được sát cánh cùng những cầu thủ giỏi nhất thế giới.
“Ở Brazil, chúng tôi có văn hóa thần tượng mạnh lắm. Chúng tôi đã vô địch World Cup năm lần. Truyền thông, người hâm mộ… họ luôn muốn chúng tôi mang về nhiều cúp hơn nữa. Nhưng đó không phải là áp lực. Chuyện này rất bình thường, bởi tình yêu bóng đá ở Brazil là cực lớn. Vậy nên khi bất kỳ gương mặt mới nào xuất hiện và chơi nổi bật một chút, họ sẽ kháo nhau: ‘Đây rồi, người kế tiếp đây rồi’.”
Pato cũng thu hút sự chú ý bởi đời sống ngoài sân cỏ. Anh từng kết hôn với một nữ diễn viên Brazil và tổ chức tiệc cưới tại Copacabana Palace, nhưng hai người họ đã sớm chia tay. Sau đó, anh hẹn hò với Barbara Berlusconi, con gái của cựu Thủ tướng Italy kiêm chủ sở hữu Milan khi đó, Silvio Berlusconi. Thế nhưng, thử thách lớn nhất của anh lại đến từ chính cơ thể mình. Tính riêng tại Milan, anh đã phải chịu đựng tới 16 chấn thương.
“Chấn thương là một trong những phần khó khăn nhất của bóng đá,” Pato tâm sự. “Mọi người chỉ nhìn thấy các trận đấu. Họ không thấy những chuỗi ngày dài nỗ lực phục hồi. Lúc ấy bạn chỉ muốn được trở lại thi đấu càng sớm càng tốt.”
Cơ đùi trước và gân kheo là điểm yếu của anh. “Sau chấn thương đầu tiên, rồi thứ hai, thứ ba… tôi đá hai trận, rồi lại chấn thương tiếp. Thế là tôi bắt đầu… không hẳn là buồn bã… nhưng tôi không còn tin tưởng vào bản thân mình nữa.”
Pato thừa nhận đôi khi mình đã vội vàng trở lại, nóng lòng tái khẳng định giá trị của bản thân. Thời gian hồi phục cần thiết không phải lúc nào cũng được “tôn trọng”. Anh nhớ có lần mình đã dành cả một tuần ở Atlanta, Georgia, để tìm câu trả lời y khoa, nhưng lại ngay lập tức ra sân thi đấu sau khi quay trở về Italy. “Rồi bạn bước vào sân, cố thực hiện một pha bứt tốc 35 km/h… thì việc cơ thể ‘gãy cánh’ là điều tất yếu.”
 |
Anh đã rong ruổi khắp thế giới để tìm lời giải cho cơ thể mình; từ Đức tới Mỹ, rồi trở về Brazil làm việc với một chuyên gia vật lý trị liệu trước đây từng giúp Kaka. “Qua cuộc hành trình với những chấn thương, tôi đã học được sức mạnh tinh thần là gì,” Pato bộc bạch, và anh cũng cho biết mình đã tìm thấy sự bình yên, chấp nhận trong đức tin.
Giờ đây, đam mê mới của Pato là giúp các cầu thủ trẻ nắm rõ về “những cạm bẫy” tiềm ẩn của một sự nghiệp hào nhoáng. “Bạn cần hiểu mình đã đặt bút ký cái gì và hợp đồng nói gì. Bạn cần biết mình có bao nhiêu tiền trong tài khoản. Bạn cần biết người quản lý tài chính và người đại diện thực sự của mình là ai. Bạn không được để mặc mọi thứ cho người khác quyết định thay mình.
“Quả bóng, sân vận động và người hâm mộ có thể thổi phồng cái tôi của bạn. Bạn hiểu mình là một ngôi sao. Nhưng đằng sau sự nghiệp rực rỡ đó, bạn vẫn chỉ là một con người mà thôi. Bạn có thể giành Quả Bóng Vàng, vô địch Champions League và có 100 triệu bảng trong ngân hàng. Nhưng nếu bạn không hiểu rõ được bản thân, sớm muộn gì bạn cũng sẽ đánh mất tất cả.”
Ngoài ra, Pato còn chia sẻ các quan điểm của bản thân về những thay đổi trên sân cỏ.
Ánh mắt anh sáng lên khi nói tới sự chuyển dịch về phong cách trong thế giới bóng đá.
Khi hồi tưởng về trận đấu tri ân của Andrea Pirlo hồi năm 2018 - nơi quy tụ dàn huyền thoại đầu thế kỷ 21, bên cạnh các biểu tượng của Milan còn có những tên tuổi lừng lẫy khác như Francesco Totti, Alessandro Del Piero, Carlos Tevez và Rui Costa - anh kể: “Tôi nhớ mình đã thốt lên: ‘Wow, thứ bóng đá này khác gì nhạc cổ điển đâu’.”
Pato diễn tả bằng cách kéo một “cây violin tưởng tượng”, rồi ra hiệu như thể đang chỉ huy cả một dàn nhạc. “Còn bây giờ (bóng đá hiện đại) các trận đấu đã trở nên nặng nề hơn nhiều. Bịch. Bịch. Bịch. Bịch.”
“Thế giới đã thay đổi. Bây giờ chúng ta không còn được thấy nhiều số 10 thực thụ nữa. Nếu bạn không sẵn sàng lui về hỗ trợ phòng ngự và luôn dốc hết toàn lực cho đội, bạn sẽ bị loại khỏi CLB. Tôi đã xem Manchester City đá với Arsenal ở trận chung kết Carabao Cup và… Wow, họ chạy quá nhiều. Ở thời nay, nếu bạn chỉ dựa vào tài năng thôi, bạn sẽ bị loại khỏi đội. Bóng đá giờ thiên về thể chất hơn. Ngoài ra, nếu bạn không tuân thủ chỉ đạo của HLV, bạn cũng sẽ bị loại.
“Chỉ có Lionel Messi mới được trao cho đặc quyền ở yên trên cao, hoàn toàn tập trung vào mặt trận tấn công, và cả đội làm hết phần việc còn lại thay cho anh ấy. Nhưng một khi anh ấy có bóng trong chân, bạn biết điều gì sẽ xảy ra rồi đấy. Cuộc chơi giờ đã hoàn toàn khác xưa rồi. Tuy chúng ta vẫn có thể tận hưởng nó, nhưng cá nhân tôi thì thích bóng đá ngày trước nhiều hơn bây giờ.”
Nếu Ronaldinho mà bị yêu cầu lui xuống hỗ trợ phòng ngự ở khu trung tuyến thì sao? Pato cười: “Ronnie sẽ cười phá lên và nói: ‘Không, không, không. Tớ đứng đây thôi.’ Còn nếu anh bảo, ‘Ronaldo, pressing đám hậu vệ đi, ổng sẽ nói: ‘Này mấy cậu, không có chuyện đó đâu nhé. Tớ sẽ ở yên đây thôi. Mấy cậu lo mà lấy bóng cho tớ.’
“Nhưng giờ thì mọi cầu thủ trẻ ở các học viện đều phải hiểu và tuân thủ luật chơi mới nếu muốn vươn tới đỉnh cao. Chúng ta đã mất đi đáng kể yếu tố kỹ thuật thuần túy. Anh có thể thấy điều đó qua các trận đấu.”
Ở kỳ World Cup sắp tới, Pato sẽ phân tích các trận đấu cho kênh truyền hình miễn phí SBT của Brazil. Anh cũng đã nhắc về người thầy cũ của mình ở AC Milan, hiện đang là HLV trưởng của ĐTQG Brazil, Carlo Ancelotti, là “một trong những người mà tôi yêu quý nhất và đến giờ vẫn là bạn của tôi”. Anh đã suýt được tái hợp với Ancelotti tại Paris Saint-Germain vào tháng 1 năm 2012, nhưng cuộc đàm phán giữa AC Milan và CLB thủ đô nước Pháp khi đó đã đổ bể.
“Ông ấy đã cho tôi sự tự tin. Ông ấy biết cách quản lý các ngôi sao. Ông ấy bảo vệ những cầu thủ trẻ. Ông ấy không chỉ là một vị HLV. Mọi cầu thủ đều nghĩ: ‘Mình phải chơi thật tốt vì ông ấy, vì mình tôn trọng ông ấy.’ Ông ấy còn là một ‘ngôi sao’ lớn hơn nhiều nhiều cầu thủ khác. Đối với Brazil, ông ấy là một sự lựa chọn rất phù hợp… Brazil sẽ có cơ hội vô địch World Cup với sự dẫn dắt của ông ấy. Tất nhiên là sẽ không dễ, nhưng người hâm mộ Brazil lúc này đang có một cơ sở rất uy tín để hy vọng.”
 |
Như thường lệ, ĐTQG Brazil sẽ bước vào giải đấu với một hàng công dồi dào tài năng, nhưng phần lớn các cuộc thảo luận lại xoay quanh Neymar - cầu thủ đã 34 tuổi và vừa bị loại khỏi danh sách triệu tập trong đợt FIFA Days tháng 3 sau chuỗi ngày chấn thương dai dẳng.
“Tôi quý anh bạn Neymar của mình lắm,” Pato nói. “Mọi chuyện sẽ phụ thuộc vào chính bản thân cậu ấy nhiều hơn là Ancelotti. Neymar vẫn còn thời gian để đạt thể trạng 100% và giành lấy cho mình một tấm vé dự World Cup. Nhưng không dễ đâu. Bóng đá ở Brazil bây giờ cũng rất khắc nghiệt.
“Còn để được đá chính ngay trận đầu tiên của Brazil ở World Cup ư? Hy vọng Neymar sẽ làm được, nhưng nếu cậu ấy chưa sẵn sàng, tôi nghĩ hàng công sẽ được đảm đương bởi Raphinha, Vinicius Junior và Matheus Cunha. Igor Thiago (tiền đạo giàu sức mạnh của Brentford) cũng rất xứng đáng có mặt trong đội hình lúc này. Tuy cậu ấy khác với mẫu cầu thủ tấn công truyền thống của đất nước này, nhưng hiện tại Brazil cần sự khác biệt đó.”
“Bóng đá Brazil luôn gắn liền với hai chữ ‘tài năng’, nhưng giờ đây chỉ tài năng thôi là không đủ. Thế giới đã thay đổi; thể chất cầu thủ cũng thay đổi… nhưng Brazil lại gặp khó trong việc tạo ra những cầu thủ như vậy, vì trái tim của chúng tôi luôn nghiêng nhiều về kỹ thuật. Chúng tôi cần những người như Igor Thiago. Trong một số thời điểm của trận đấu, khả năng tranh chấp, va chạm sẽ trở thành chìa khóa. Chúng tôi không có những cầu thủ như thế.”
Vậy, liệu người Brazil có sẵn lòng chấp nhận một phong cách mang hơi hướng Italy dưới thời Ancelotti không?
“Thế hệ người hâm mộ ngày nay hiểu rằng chúng tôi không thể chơi thứ bóng đá ‘huyền ảo’ như trước nữa. Người Brazil bây giờ chỉ muốn chiến thắng. Đá không đẹp cũng được, miễn là giành chiến thắng. Chúng tôi chỉ muốn Brazil lọt vào trận chung kết.”
Theo Adam Crafton, The Athletic.
Andre 
