Mùa đông năm 2019, Paul Pogba đạt phong độ cao nhất trong sự nghiệp. Manchester United đã thắng 14/17 trận đấu với tiền vệ người Pháp là nhân vật trung tâm của mọi thứ. Đến tháng 3 năm đó, anh tập trung cùng ĐTQG Pháp và bắt đầu “thả thính” về khả năng chuyển sang Real Madrid.
 |
Pogba rốt cuộc vẫn ở lại, nhưng những tin đồn về một cuộc chia tay thì chưa bao giờ chấm dứt. Vì lẽ đó, Man United bắt đầu được cánh truyền thông liên hệ với hàng loạt tiền vệ có tiềm năng thay thế ngôi sao người Pháp. Một trong số đó là Youri Tielemans của Leicester City. Cái tên Tielemans đã được nhắc đến nhiều lần trong những năm đầu của thập kỷ này, song Man United chưa bao giờ thực sự quyết định xúc tiến một thương vụ chiêu mộ.
Như kịch bản thường thấy dạo gần đây, cuối cùng “Qủy Đỏ” cũng có được người mà họ nhắm tới, dù muộn hơn vài năm so với thời điểm lẽ ra họ nên làm điều đó. Tielemans rốt cuộc cũng cập bến Old Trafford ở tuổi 29. Độ tuổi này đã ngay lập tức làm dấy lên không ít lo ngại về việc liệu đôi chân của anh có còn đủ sức để đáp ứng những yêu cầu cực khắc nghiệt trong giai đoạn đối thủ kiểm soát bóng với tư cách một tiền vệ trung tâm tại Premier League hay không. Nhưng dù những hoài nghi về thể lực của Tielemans là hoàn toàn có cơ sở, anh vẫn sở hữu một kỹ năng mà United cực kỳ khao khát: Tuyển thủ người Bỉ mang đến khả năng chuyền bóng xuất sắc cho một tuyến giữa đang rất cần điều đó.
Kỳ vọng đặt ra là Tielemans sẽ bổ sung cho Man United những phẩm chất xử lý bóng mà hàng tiền vệ của họ còn thiếu, đồng thời không trở thành một mắt xích yếu trong giai đoạn phòng ngự. Nhưng đáng tiếc, sau 5 trận đấu, thực tế lại không… hoàn toàn diễn ra như vậy.
Nói Tielemans là một gánh nặng khi quyền kiểm soát bóng thuộc về đối thủ thì hơi quá khắt khe. Các chỉ số phòng ngự của anh vẫn ở mức ổn dù không quá nổi bật, và ngôi sao người Bỉ chắc chắn không phải là một kẻ vô dụng khi đội nhà không có bóng. Nhìn chung, hệ thống phòng ngự của Man United đã chơi khá chắc chắn. Họ đứng thứ 6 toàn giải về chỉ số “bàn thua kỳ vọng” (xGA) và số pha dứt điểm mà họ để cho các đối thủ có được hiện đang ít thứ ba toàn giải. Những khoảnh khắc đội chủ sân Old Trafford chịu tổn thương không chỉ phát sinh từ các sai lầm do chính họ gây ra mà sự đen đủi cũng góp phần rất lớn. Tuy nhiên, cũng như hầu hết các trường hợp khác, những số liệu thống kê chưa bao giờ kể trọn vẹn một câu chuyện cả.
Khi chúng ta soi kỹ mọi thứ dưới kính hiển vi, một mô thức sẽ bắt đầu lộ diện: Gần như cứ mỗi khi Man United rơi vào một tình huống nguy hiểm, Youri Tielemans lại có liên quan đến nó.
Tielemans không phải là một tiền vệ quá cơ động. Man United dĩ nhiên biết rõ điều đó khi ký hợp đồng với anh và hy vọng họ có thể che giấu khuyết điểm này. Ngay ở trận đấu mở màn mùa giải mới, sự thiếu nhạy bén trong khâu phòng ngự của anh đã lộ ra.
Trong tình huống dưới đây, khi quả bóng được nhả ra phía ngoài vòng cấm, Tielemans đã chậm một nhịp trong việc áp sát Mohamed Belloumi của Hull City. Cuối cùng Belloumi dễ dàng vượt qua tiền vệ người Bỉ, khiến Tielemans phải phạm lỗi khá vụng về.
Hull City đã ghi bàn từ chính quả đá phạt trực tiếp mà họ được hưởng sau đó.
Hai tuần sau, trong trận đấu với Everton, sau khi vượt qua lớp pressing đầu tiên của Man United, Tyrique George đã tìm thấy một khoảng trống rất thuận lợi. Tielemans đã rơi vào trạng thái “lửng lơ”: Vừa không theo kèm ai, vừa không che chắn khoảng không gian nguy hiểm nào, cũng chẳng bịt góc chuyền đưa bóng tới Theirno Barry. Tiền vệ người Bỉ đã để lọt đường chuyền của đối thủ một cách rất dễ dàng, buộc Lisandro Martinez phải lao ra truy cản Barry - người cũng nhanh chóng đánh bại Martinez. Mối đe dọa chỉ bị hoá giải nhờ một pha tắc bóng xuất sắc của Luke Shaw.
Ít phút sau ví dụ trên, Kobbie Mainoo dâng cao hơn Tielemans một chút. Everton đã dễ dàng loại bỏ Mainoo với một đường chuyền, mở ra cơ hội chuyển trạng thái cực nguy hiểm cho The Toffees. Trong kiểu tình huống này, một tiền vệ phòng ngự dày dạn kinh nghiệm thường sẽ chủ động phạm lỗi chiến thuật để phá vỡ đợt phản công và cho phép Man United kịp thời triển khai hệ thống phòng ngự.
Tielemans hoặc là đã không hề nghĩ đến việc phạm lỗi, hoặc là không có đủ tốc độ để tới được một vị trí cho phép anh phạm lỗi mà không phải đối mặt với nguy cơ bị đuổi khỏi sân. Kết quả là Diogo Dalot đã phải nhận thẻ vàng sau khi rơi vào thế 1v1 cô độc trước Jack Grealish. Từ đây, một phản ứng dây chuyền tai hại đã xảy ra. Ba phút sau, Dalot - lúc này đã dính thẻ phạt - bị rút ra nghỉ nhường chỗ cho Leny Yoro. Vài phút sau đó, khi Luke Shaw buộc phải rời sân, Noussair Mazraoui được tung vào. Cả hai cầu thủ vào sân thay người này đều có liên quan đến bàn thua thứ hai của Man United trước Everton, dù việc quy trách nhiệm cho bất kỳ ai trong một siêu phẩm “cả đời mới có một lần” như vậy vẫn còn gây nhiều tranh cãi.
Trong trận đấu gần nhất của Man United, chạm trán Fulham, có vẻ như the Cottagers không chỉ cố tình nhắm vào những vấn đề mang tính cấu trúc trong hệ thống phòng ngự của Man United, mà còn đặc biệt “xoáy” vào Tielemans.
Trong tình huống dưới đây, trung vệ David Affengruber của Fulham đang cầm bóng ở khu trung tuyến. Matheus Cunha bắt đầu dâng lên áp sát, đồng thời bịt góc chuyền hướng tới tiền vệ Sander Berge. Tuy nhiên, ở lớp phòng tuyến thứ hai, Tielemans lại đứng tương đối xa “nhạc trưởng” Joshua King của Fulham.
 |
Một đường chuyền đơn giản từ Affengruber tới King đã hoàn toàn loại bỏ Tielemans, cho phép King xộc thẳng vào hàng thủ Man United và tung ra một cú dứt điểm.
Thực ra thì sau đó Tielemans đã truy cản vừa đủ tốt để ngăn King ngoặt bóng vào trung lộ, giúp Martinez khoá góc sút và khiến đối thủ không có nhiều khoảng trống để dứt điểm. Dù vậy, như chúng ta đã thấy ở trận đấu với Everton, ngay cả khi hậu vệ đã khép góc tốt nhất có thể, đôi khi quả bóng vẫn đi vào lưới.
Fulham đã tiếp tục khai thác điểm yếu mang tính cấu trúc trong hệ thống phòng ngự của Man United mà sự chậm chạp của Tielemans gây ra.
Trong tình huống dưới đây, khi quả bóng nằm trong chân trung vệ Calvin Bassey, tiền đạo cánh phải Bryan Mbeumo của Man United đã di chuyển bó vào phía trong sân đấu. Để khai thác điều này, Fulham đã đẩy hậu vệ trái Antonee Robinson dâng lên chiếm lĩnh khoảng trống nằm giữa tiền đạo cánh và hậu vệ cánh của đối thủ ở đường biên.
 |
Điều này đặt hậu vệ phải Diogo Dalot vào thế tiến thoái lưỡng nan. Anh hoặc phải giữ vị trí ở hàng thủ, hoặc phải dâng lên áp sát hậu vệ trái Robinson. Nếu Dalot dâng lên, tiền vệ trung tâm Alex Iwobi sẽ xâm nhập khoảng trống bị anh bỏ lại, và nhiệm vụ lo liệu pha di chuyển đó sẽ thuộc về Tielemans.
Fulham luân chuyển bóng ra biên và Dalot lao lên, kích hoạt toàn bộ chuỗi phản ứng kể trên. Robinson đã không có một đường chuyền thực sự tốt, giúp Tielemans kịp thời cắt được bóng, nhưng giờ đây Fulham đã nắm được cách Man United phản ứng với kiểu tình huống này và biết chính xác họ có thể kiếm lợi bằng việc tấn công vào đâu.
Chỉ một phút sau, Fulham lại có bóng trong một tình huống giống y hệt. Trung vệ Bassey cầm bóng, còn Robinson dâng cao và bám biên, tiếp tục đẩy Dalot vào thế khó xử. Lần này, chỉ bằng động tác dẫn bóng sang trái, Bassey đã dụ được Dalot lao ra kèm Robinson, qua đó mở ra khoảng trống cho Iwobi khai thác.
 |
Vì Dalot đã bị cuốn theo Robinson, Bassey chuyền bóng thẳng cho Iwobi, người đang lao vào khoảng trống mà Dalot bỏ lại. Tielemans hoàn toàn bất lực trước pha chạy chỗ của Iwobi, buộc Maguire phải băng ra bọc lót. Điều đó khiến toàn bộ hàng thủ Man United bị lệch sang phía cánh phải, mở ra khoảng trống mênh mông cho một cầu thủ hoàn toàn được tự do ở cột xa.
Một phút sau, Fulham đã tận dụng sự mệt mỏi của Man United ở đường biên - cùng với việc Bruno Fernandes chỉ thong thả đi bộ trở lại vị trí của mình - để đánh thẳng vào trung lộ. Đầu tiên, Sander Berge lùi sâu để tạo lợi thế quân số trước tuyến đầu của Man United. Sau đó, Shea Charles di chuyển ngang qua trung lộ để nhận một đường chuyền tưởng chừng vô hại và thực hiện một đường chuyền trả ngược trông còn vô hại hơn cho Affengruber. Lúc này, Robinson vẫn đang được Mbeumo theo kèm, còn Iwobi thuộc phạm vi quản lý của Dalot.
 |
Dù đường chuyền của Charles trông có vẻ hoàn toàn vô hại, nhưng mục đích thực sự của anh là dụ Tielemans dâng lên áp sát mình, từ đó tạo ra một khoảng trống ở khu trung tuyến của Man United. Ngay khi khoảng trống đó xuất hiện, Robinson đã mạnh dạn dâng cao bên hành lang cánh trái, còn Iwobi bó vào trong để chiếm lĩnh khoảng trống mà Tielemans bỏ lại. Điều này lại một lần nữa đẩy Dalot vào thế tiến thoái lưỡng nan: Nên tiếp tục tập trung vào Iwobi hay lo chặn Robinson ở ngoài biên? Các cầu thủ Man United khác cũng trở nên hoang mang, Mbeumo, Tielemans và Dalot đều chỉ tay yêu cầu đồng đội kèm những mục tiêu khác nhau.
 |
Tielemans đã quyết định bỏ mặc Charles để lui về vị trí của mình, vô tình cho phép tiền vệ của Fulham thoải mái nhận bóng và dễ dàng xoay người hướng lên phía trước. Còn cầu thủ người Bỉ tuy đã lui về đúng vị trí nhưng lại chẳng hề theo kèm Iwobi. Khi Charles thực hiện một đường chuyền đơn giản, Tielemans lao ra định cắt bóng nhưng đã chậm một nhịp và không thể can thiệp kịp thời. Iwobi giờ đây thoải mái xộc thẳng vào hàng thủ Man United trong khi Tielemans coi như đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi tình huống.
Iwobi đâm thẳng vào hàng thủ Man United. Sau đó anh chuyền bóng ra biên, nhưng do các tiền vệ của Qủy Đỏ đều đang bị bỏ lại đằng sau, Fulham đã có cơ hội để gây náo loạn trong vòng cấm. Cuối cùng họ buộc thủ thành Lammens phải thực hiện một pha cứu thua xuất thần.
|
Man United sau đó đã nhanh chóng khắc phục vấn đề cấu trúc ở hành lang cánh, khiến Fulham không thể tiếp tục khai thác nó trong phần còn lại của trận đấu, nhưng ở trung lộ, vẫn còn tồn tại một kế hoạch rất rõ ràng nhắm vào Tielemans. Đây có thể sẽ tiếp tục là một điểm yếu bị các đối thủ của đội chủ sân Old Trafford xoáy vào trong thời gian tới.
May mắn cho Man United, “Carlos Baleba sẽ giải quyết được chuyện này”. Có điều, cũng giống như mọi thứ khác trong bóng đá, vấn đề chẳng bao giờ đơn giản đến thế.
Bất cứ khi nào bạn chỉ chăm chăm vào những gì một cầu thủ không thể làm, bạn thường có khuynh hướng quên mất những gì anh ta có thể làm - hay cụ thể hơn, bạn quên mất những giá trị thực sự mà cầu thủ đó mang lại cho tập thể.
Trong trường hợp của Youri Tielemans, đó là khả năng chuyền bóng - điều mà anh đã thể hiện ở đẳng cấp phi thường.
 |
Tại Man United mùa này, chỉ có Bruno Fernandes thực hiện nhiều đường chuyền hơn Tielemans. Tiền vệ người Bỉ đạt tỷ lệ chuyền bóng thành công lên tới 90%, trong những đường chuyền đó có 66,67% là các đường chuyền hướng về phía trước (tỷ lệ cao thứ hai trong số các tiền vệ của đội). Con số 23 đường chuyền phát triển bóng (progressive passes) của anh thì xếp thứ ba toàn giải đấu tính riêng ở vị trí tiền vệ và dẫn đầu nhóm các tiền vệ trụ. Theo thống kê từ Fotmob, 101 đường chuyền xuyên/vượt tuyến của Tielemans đang đặt anh vào vị trí thứ ba toàn giải trong hàng ngũ các tiền vệ, chỉ xếp sau Elliott Anderson và Declan Rice.
Đây là những phẩm chất cực kỳ quan trọng bởi lối chơi của Man United dưới thời Michael Carrick ở mùa giải này đã khác biệt rất nhiều so với mùa giải trước. Đội chủ sân Old Trafford kiểm soát bóng nhiều hơn và chơi chậm hơn đáng kể. Theo Opta, thời lượng kéo dài trung bình được ghi nhận ở các chuỗi kiểm soát bóng liền mạch của họ đã tăng hơn 2 giây trọn vẹn so với mùa trước. Man United tịnh tiến bóng lên phía trước như một khối thống nhất, làm chủ cả quả bóng lẫn “lãnh thổ”. Họ chính là đội có chỉ số tỷ lệ kiểm soát bóng tính riêng ở khu vực 1/3 cuối sân đối thủ (field tilt) cao nhất giải đấu. Họ xếp thứ hai toàn giải về số chuỗi kiểm soát bóng liền mạch có từ 10 đường chuyền trở lên và xếp thứ ba về số đường chuyền trung bình trong mỗi chuỗi kiểm soát bóng liền mạch.
Đội bóng này đã giảm tính trực diện hơn nhiều so với trước đây. Khi bạn muốn làm chủ cuộc chơi bằng một lối đá đặt nặng việc kiểm soát bóng, điều tối quan trọng là phải sở hữu một tiền vệ không chỉ biết giữ bóng mà còn biết đưa quả bóng lên phía trước. Chính xác là không phải chỉ một, mà là hai tiền vệ như vậy. Mọi mắt xích ở tuyến giữa đều phải làm được những điều đó vì toàn đội đang cùng nhau phát triển bóng. Trong khi đó, chuyền bóng lại là điểm yếu lớn nhất trong lối chơi của Carlos Baleba, và nếu đưa vào sân một tiền vệ không biết chuyền bóng trong khi đang cố triển khai lối chơi đã nói, bạn coi như “cầm chắc thất bại”. Nhìn ở góc độ đó, việc nhét ngay Baleba vào sân để thay thế Tielemans rõ ràng không phải là một giải pháp sáng suốt.
Tuy nhiên, mặc cho sự áp đảo về “lãnh thổ” trên sân đấu, Man United lại không thực sự giỏi trong việc chuyển hóa ưu thế đó thành các cơ hội ghi bàn chất lượng cao. Chỉ số xG (bàn thắng kỳ vọng) trung bình trong những cú dứt điểm của họ chỉ đạt 0,08 - đứng thứ 15 tại giải đấu. Điều này làm dấy lên một câu hỏi hoàn toàn thỏa đáng: Liệu họ có nên tiếp tục chơi theo cách này?
Đâu là nguyên nhân đằng sau sự kém hiệu quả đó? Phải chăng bản thân thứ bóng đá này có vấn đề? Hay chuyện chỉ đơn giản là các cầu thủ vẫn đang trong quá trình thích nghi với nó? Dù sao thì Premier League 2026/27 cũng mới chỉ trôi qua 5 vòng đấu mà thôi. Hoặc phải chăng chính các cầu thủ - đặc biệt là những người trên hàng công - không phù hợp với một lối chơi bớt tính trực diện?
Có nhiều luồng ý kiến cả đồng tình lẫn phản đối cho từng câu hỏi trên, dù 5 trận đấu quả thực vẫn là một mẫu số quá nhỏ để đưa ra kết luận chắc chắn. Nhưng ở đây, tôi muốn đặt ra một câu hỏi khác: Có khi nào Manchester United chỉ miễn cưỡng chấp nhận đá như vậy ở đầu mùa giải 2026/27 này vì đó là những nhân tố tốt nhất mà họ đang có trong tay?
Để vận hành một lối chơi trực diện hơn như những gì Man United đã thể hiện dưới thời Carrick mùa trước, họ cần một tiền vệ trung tâm có khả năng càn quét không gian rộng và giỏi giành lại bóng cho đội. Thế nhưng trong 5 trận đấu đầu tiên của mùa giải, Man United lại không có một cầu thủ như vậy sẵn sàng ra sân.
Kobbie Mainoo và Youri Tielemans có thể làm được rất nhiều việc, nhưng bao quát một diện tích lớn trên sân đấu thì không nằm trong số đó. Giả sử: Do đây là hai tiền vệ tốt nhất mà Carrick hiện có trong tay, nên mục tiêu của ông là hạn chế phạm vi họ phải cày ải bằng cách giảm thiểu thời gian Man United ở trong thế phòng ngự. Vậy thì cách tốt nhất để làm điều đó là đảm bảo đối thủ có bóng càng ít càng tốt. Một khi Baleba trở lại, Quỷ Đỏ có thể đưa anh vào đội hình và bắt đầu quay về với một lối tấn công trực diện hơn - thứ vốn cực kỳ phù hợp với họ ở giai đoạn cuối mùa giải trước.
Cũng có thể ngay từ đầu cách chơi ấy đã là kế hoạch của Carrick - dẫu cho lối đá chậm rãi lúc này trông có vẻ giống với phong cách của Middlesbrough dưới thời nhà cầm quân 45 tuổi - còn các con số về tốc độ và “kiểm soát lãnh thổ” chỉ là sản phẩm của những trạng thái trận đấu tiêu cực, làm lệch dữ liệu trong một mẫu số còn quá nhỏ. Dù sự thật có là gì đi nữa, điều Carrick đang có trong tay lúc này là nhiều phương án lựa chọn. Nếu trận đấu yêu cầu khả năng kiểm soát bóng cùng những đường chuyền sắc lẹm, ông có thể xếp Tielemans đá chính và tung Baleba vào sân từ băng ghế dự bị để tiếp thêm nguồn năng lượng giúp bảo toàn tỷ số. Nếu ông muốn chơi trực diện hơn, Baleba sẽ đá chính, còn Tielemans sẵn sàng vào sân từ ghế dự bị để cung cấp thêm khả năng luân chuyển bóng.
Lịch trình thi đấu sắp sửa bước vào giai đoạn dồn dập và Man United cần nhanh chóng đưa mọi thứ trở lại đúng quỹ đạo tích cực càng nhanh càng tốt. Youri Tielemans sẽ là một mắt xích then chốt của đội chủ sân Old Trafford - miễn là anh được sử dụng đúng cách. Michael Carrick cần phải tìm cách khỏa lấp những hạn chế trong khâu phòng ngự của anh, nhưng cũng đừng bao giờ xem nhẹ những giá trị đặc biệt mà anh có thể mang lại trên bàn cờ chiến thuật.
Manchester United
