Bạn còn nhớ gì về Ganso?

Giai đoạn đầu thập niên 2010, Paulo Henrique Ganso được đặt ngang hàng với Neymar trong những cuộc thảo luận về tương lai bóng đá Brazil.

Cả hai cùng trưởng thành tại Santos, cùng giành Copa Libertadores và được kỳ vọng sẽ chinh phục châu Âu. Hơn 15 năm sau, Neymar đã trở thành một trong những ngôi sao nổi tiếng nhất thế giới, còn Ganso vẫn gắn bó hình ảnh của bản thân với bóng đá Nam Mỹ. 

Vì sao một tài năng từng được Neymar ví với Zinedine Zidane Nam Mỹ lại không thể tìm được chỗ đứng tại châu Âu?

KHÔNG KÉM CẠNH NEYMAR

Ganso sinh năm 1989 tại bang Pará, Brazil, và trưởng thành từ học viện Santos. Khoảng năm 2010, anh cùng Neymar và Robinho tạo nên hàng công đầy cảm hứng, đưa Santos giành Copa do Brasil. Một năm sau, đội bóng tiếp tục đăng quang Copa Libertadores, chấm dứt 48 năm chờ đợi danh hiệu danh giá nhất Nam Mỹ.

Trong khi Neymar khiến khán giả phấn khích bằng tốc độ, những pha rê bóng và khả năng ghi bàn, Ganso gây ấn tượng với phong thái điềm tĩnh. Anh thường nhận bóng giữa các tuyến, quan sát chuyển động của đồng đội rồi tung ra những đường chuyền xuyên phá hàng phòng ngự. Ganso chơi bóng bằng tư duy, gần như chẳng cần tăng tốc để tạo nên khác biệt.

Chính phong cách ấy khiến nhiều người liên tưởng anh với Zidane hay Juan Román Riquelme. Trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Esporte Espetacular của Globo, Neymar khi ấy mới 18 tuổi đã dành những lời đặc biệt cho người đồng đội tại Santos:

"Anh ấy là một thiên tài. Tôi vẫn thường nói với Ganso rằng anh ấy chính là Zidane thứ hai. Thậm chí, tôi nghĩ Ganso sẽ còn xuất sắc hơn cả Zidane."

 

Tuy nhiên, tháng 8/2010, Ganso bị đứt dây chằng chéo trước đầu gối trái và tổn thương sụn chêm. Chấn thương khiến anh nghỉ thi đấu nhiều tháng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phát triển thể chất. Dù vẫn giành Libertadores 2011, Ganso dần bộc lộ hạn chế về khả năng di chuyển và duy trì cường độ thi đấu. Trong trận chung kết FIFA Club World Cup 2011, Santos thua Barcelona 0-4, còn tiền vệ người Brazil gần như bị tuyến giữa đối phương vô hiệu hóa.

Năm 2012, Ganso chuyển sang São Paulo, nơi anh tiếp tục giành Copa Sudamericana và từng lọt vào đội hình tiêu biểu giải VĐQG Brazil năm 2014. Anh vẫn sở hữu phẩm chất kỹ thuật đặc biệt, song phong độ thiếu ổn định cùng những vấn đề thể lực khiến các CLB lớn tại châu Âu dần thận trọng hơn với hồ sơ bệnh án của mình.

CHÂU ÂU ĐÃ PHƠI BÀY MỌI YẾU ĐIỂM CỦA GANSO

Mãi đến năm 2016, khi đã 26 tuổi, Ganso mới thực hiện chuyến phiêu lưu sang châu Âu. Sevilla chi khoảng 9,5 triệu euro đưa anh về Tây Ban Nha theo mong muốn của HLV Jorge Sampaoli. Đây được kỳ vọng là bước ngoặt giúp tiền vệ Brazil chứng minh giá trị tại một trong những giải đấu hàng đầu thế giới.

 

Ganso đến Tây Ban Nha trong tình trạng vừa hồi phục chấn thương đùi, bỏ lỡ quá trình chuẩn bị trước mùa giải và gặp bất lợi về thể lực. Quan trọng hơn, phong cách thi đấu của anh không tương thích với những yêu cầu chiến thuật tại CLB.

Sampaoli muốn các cầu thủ di chuyển liên tục, gây áp lực khi mất bóng và tham gia tích cực vào mọi giai đoạn trận đấu. Ganso lại quen hoạt động như một số 10 truyền thống, nhận bóng ở vị trí thuận lợi rồi điều khiển nhịp độ bằng những pha xử lý kỹ thuật. Anh thiếu tốc độ để theo kịp các tình huống chuyển trạng thái và gặp khó khăn khi phải duy trì cường độ pressing.

Theo thống kê từ AS trong giai đoạn đầu tại Sevilla, Ganso chỉ thực hiện trung bình 28,3 đường chuyền mỗi trận, thấp hơn đáng kể so với Samir Nasri. Sampaoli còn sử dụng anh ở bốn vị trí khác nhau, từ tiền vệ trung tâm, hộ công đến hai cánh. Ganso đánh mất sự ổn định và ngày càng ít được sử dụng.

Bóng đá châu Âu phơi bày vấn đề đã tồn tại từ thời Santos. Ganso sở hữu những khoảnh khắc xuất sắc, nhưng khả năng tham gia liên tục vào trận đấu lại hạn chế. Những đường chuyền thiên tài trở nên hiếm hoi khi anh thiếu không gian, thời gian và sự hỗ trợ để thực hiện chúng.

Sau hai mùa giải, Ganso chỉ ra sân 18 trận tại La Liga. Anh tiếp tục được cho Amiens mượn vào năm 2018, song cuộc phiêu lưu ở Pháp còn ngắn ngủi hơn.

Amiens khi ấy phải vật lộn trong cuộc chiến trụ hạng. HLV Christophe Pélissier cần những cầu thủ tích cực tranh chấp, thu hồi bóng và hỗ trợ phòng ngự. Ganso khó đáp ứng đầy đủ các yêu cầu ấy. Anh chỉ thi đấu 12 trận tại Ligue 1, đóng góp hai kiến tạo trước khi rời đội.

Dẫu vậy, thất bại tại Pháp còn có nguyên nhân cá nhân. Trong cuộc phỏng vấn năm 2019, Ganso tiết lộ.

"Đó là một quyết định vào phút chót, được đưa ra vào buổi chiều ngày cuối cùng của kỳ chuyển nhượng. Vì gần như không được thi đấu tại Sevilla, tôi tự nhủ: 'Mình sẽ đến đó để được ra sân'", Ganso kể lại trong cuộc phỏng vấn với chương trình Esporte Espetacular tại Brazil.

"Con gái tôi gặp vấn đề về sức khỏe. Khi bạn đến một đất nước mà mình không thành thạo ngôn ngữ, khi bạn không thể giải thích rõ với các bác sĩ tại bệnh viện những gì thực sự đang xảy ra với con gái mình, cuộc sống gia đình sẽ bị đảo lộn.

Với tư cách một người cha, đó là chuyện vô cùng khó khăn. Vợ tôi cũng chịu ảnh hưởng rất lớn. Chính vào thời điểm ấy, tôi đã đưa ra quyết định trở về Brazil", Ganso xúc động chia sẻ.

Tiền vệ người Brazil cũng không giấu được cảm xúc khi nhắc lại ngày trở về quê hương và sự chào đón của người hâm mộ Fluminense, đội bóng mới của anh tại sân bay Rio de Janeiro.

VÙNG AN TOÀN NAM MỸ

Nhìn lại sự nghiệp, có thể thấy Ganso phát huy tốt nhất khi được đặt vào môi trường phù hợp với phẩm chất cá nhân. Tại Santos hay São Paulo, anh có nhiều cơ hội giữ vai trò tổ chức, nhận bóng giữa các tuyến và lựa chọn thời điểm tung ra đường chuyền quyết định.

Dĩ nhiên, bóng đá Nam Mỹ cũng đòi hỏi sức mạnh, tốc độ và khả năng tranh chấp. Copa Libertadores nổi tiếng bởi những trận đấu căng thẳng, giàu thể lực. Sự khác biệt nằm ở cách Ganso được sử dụng và mức độ phù hợp giữa anh với hệ thống chiến thuật.

Những mùa giải đầu tiên tương đối khó khăn, thậm chí có thời điểm anh không còn giữ được vị trí thường xuyên. Phải đến khi Fernando Diniz xây dựng hệ thống chiến thuật đề cao khả năng kiểm soát bóng và phối hợp nhóm nhỏ, Ganso mới thực sự tìm lại vị thế.

Diniz khuyến khích các cầu thủ liên tục hoán đổi vị trí, tạo ra nhiều phương án chuyền bóng và giải quyết tình huống bằng sự sáng tạo. Trong hệ thống ấy, Ganso trở thành một trong những người điều tiết nhịp độ quan trọng. Những pha giảm tốc, xoay người và chuyền bóng bằng chân trái của anh một lần nữa có giá trị.

Ganso cũng thay đổi chính mình để trở nên phù hợp với bóng đá hiện đại. Trong cuộc phỏng vấn với FIFA năm 2023, anh thừa nhận:

"Tôi nghĩ mình đã phải cải thiện rất nhiều ở nhiều khía cạnh, đặc biệt là chiến thuật và khả năng theo kèm đối phương. Bóng đá ngày nay đòi hỏi các cầu thủ phải theo kèm chặt chẽ hơn rất nhiều.

Tôi đã tiến bộ đáng kể và toàn đội cũng vậy. Các cầu thủ luôn hỗ trợ lẫn nhau, sẵn sàng giúp đỡ đồng đội cả khi phòng ngự lẫn lúc có bóng.

Tôi không chắc đây có phải giai đoạn mình chơi thứ bóng đá hay nhất sự nghiệp hay không, nhưng tôi tin rằng lối chơi của mình đã tiến bộ rất nhiều."

Năm 2023, Ganso cùng Fluminense đánh bại Boca Juniors 2-1 trong trận chung kết Copa Libertadores tại Maracanã. Tiền vệ người Brazil đá chính và lần thứ hai trở thành nhà vô địch Nam Mỹ, đúng 12 năm sau danh hiệu đầu tiên cùng Neymar tại Santos.

Chức vô địch Recopa Sudamericana 2024 tiếp tục nâng bộ sưu tập của anh lên năm danh hiệu cấp châu lục trong màu áo ba CLB khác nhau. Đây là thành tích đáng trân trọng đối với một cầu thủ từng trải qua hai cuộc phiêu lưu không thành công tại châu Âu.

Tháng 1/2025, Ganso được chẩn đoán viêm cơ tim và phải tạm ngừng tập luyện. Sau quá trình kiểm tra và hồi phục, anh được phép trở lại sân cỏ. Tháng 2/2026, Fluminense tổ chức lễ vinh danh cột mốc 300 trận của Ganso, với 28 bàn thắng và 35 kiến tạo. Hợp đồng hiện tại của anh có thời hạn đến tháng 12/2026.

Ở tuổi 37, Ganso hiểu rằng những năm tháng cuối sự nghiệp đang đến gần. Anh đã đánh mất cơ hội trở thành ngôi sao lớn tại châu Âu, song vẫn có được sự nghiệp mà nhiều cầu thủ Brazil phải mơ ước.

Có lẽ giới chuyên môn từng kỳ vọng quá nhiều vào một tiền vệ mang phong cách của thời đại khác. Ganso không sở hữu tốc độ của Neymar, sức bền của những tiền vệ hiện đại hay khả năng pressing không ngừng nghỉ. 

Sau tất cả, tiền vệ từng sánh vai Neymar đã chứng minh rằng một sự nghiệp thành công có thể được xây dựng theo nhiều con đường khác nhau.

(Tham khảo: Globo, The The Guardian)