(Bài phân tích được thực hiện bởi Graham Scott, một vị cựu trọng tài từng làm việc tại Premier League trong suốt một thập kỷ trước khi giải nghệ vào năm 2025 để quay lại với sự nghiệp báo chí trước đây của mình. Ông đã có hơn 100 lần đảm nhiệm vai trò trọng tài VAR và mang đến một góc nhìn độc nhất vô nhị về cách làm việc trong giới, cả trên sân cỏ lẫn trong phòng điều hành video.)
 |
Đúng vậy, những cầu thủ tầm vóc siêu sao thường nhận được sự ưu ái nhất định từ các trọng tài, dù mức độ thiên vị ấy không hề khủng khiếp như nhiều người hâm mộ vẫn tưởng. Nhưng cũng có một sự thật khác song hành: Bất kỳ hành động nào của những cầu thủ này, dù trên sân cỏ hay ngoài đời thực, đều thu hút lượng chú ý lớn đến mức phi lý, khiến họ gần như không bao giờ có được một “phiên tòa” đánh giá thực sự khách quan.
Pha vào bóng vụng về/bất cẩn/liều lĩnh/hay thực sự nguy hiểm (bạn đọc cứ việc tự ý gạch bớt cụm từ không hợp ý mình) của Lionel Messi đối với hậu vệ người Algeria, Aissa Mandi, trong trận đấu tại World Cup 2026 vào thứ Ba tuần trước là một minh chứng điển hình. Đối với không ít người, tình huống này đã tiếp tục củng cố niềm tin rằng siêu sao người Argentina đang có xu hướng được “thoát tội” ở các tình huống mà những con người “phàm trần” khác chắc chắn sẽ bị trừng phạt.
Trên thực tế, rất ít trọng tài sẽ rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của anh trong tình huống này - không phải vì người gây ra nó là Messi, mà bởi vì hành động của anh không hề có ác ý hay dùng lực đủ mạnh. Hãy nhớ rằng trọng tài bắt chính trận đó là Szymon Marciniak, người từng cầm còi trong trận chung kết World Cup 2022. Chúng ta đang nói về một vị trọng tài lão luyện, chứ không phải một tay mơ.
Hãy nhìn vào phản ứng của các cầu thủ Algeria, không một ai trong số họ cho rằng Messi có ác ý. Các cầu thủ luôn sẵn sàng lao vào bảo vệ đồng đội nếu họ bị đối thủ cố ý triệt hạ, và ngày nay họ còn được “huấn luyện” để làm loạn tình hình lên, nhằm gây áp lực buộc tổ VAR phải xem lại băng hình thật kỹ.
 |
Cái nhún vai đồng loạt của các cầu thủ Algeria chắc chắn là một trong những yếu tố được phòng VAR cân nhắc, một phần là vì các tổ VAR trên khắp thế giới thường xuyên bị chỉ trích kịch liệt do làm gián đoạn trận đấu, nhất là khi không một ai trên sân tỏ ra mặn mà với việc lật ngược quyết định ban đầu của trọng tài chính. Bạn có thể không thích chuyện này, nhưng đó là sự thật.
Nếu muốn một quy trình đánh giá lạnh lùng, chính xác như máy tính và nhất quán hơn, khán giả sẽ buộc phải chấp nhận những khoảng gián đoạn dài hơn, đồng thời để các trọng tài được yên ổn xem xét tình huống và đưa ra nhận định của mình. Tôi không nghĩ điều đó sẽ sớm xảy ra đâu.
Khi xem lại băng quay chậm, câu chuyện sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều, bởi rõ ràng gầm giày của Messi đã đạp trúng bắp chân của Mandi. Pha va chạm trông rất đau đớn, và phản ứng của hậu vệ này hoàn toàn là thật.
Một số tổ VAR khác có thể đã khuyến nghị trọng tài chính cần xem lại màn hình bên ngoài sân, vì hậu quả tiềm tàng của pha vào bóng này thực sự nghiêm trọng và rõ ràng nó đã khiến Mandi có nguy cơ chấn thương. Ở khía cạnh đó, Messi đã gặp may, bởi nếu được xem lại những thước phim quay chậm về pha va chạm trên màn hình ngoài đường biên, trọng tài chính hoàn toàn có thể đã rút ra một tấm thẻ đỏ.
Để một cầu thủ phải nhận thẻ đỏ trực tiếp vì lỗi hành vi nghiêm trọng, cần phải có bằng chứng rõ ràng cho thấy họ đã đe dọa đến sự an toàn của đối phương hoặc sử dụng lực quá mức cần thiết.
Khi quan sát ở tốc độ thực tế của trận đấu, trọng tài sẽ không thấy những điều đó trong tình huống này. Pha va chạm trông có vẻ chỉ là vô tình và tình cờ, chứ không phải là một cú triệt hạ thô bạo có chủ đích, và một quả đá phạt là đủ. Đúng là Mandi bị đau, nhưng anh không cần đến sự chăm sóc y tế, điều đó càng khiến việc xây dựng một lập luận cho một chiếc thẻ đỏ trở nên khó khăn hơn.
Tôi biết một số người sẽ diễn giải phân tích này thành một sự cổ xúy cho việc các cầu thủ ăn vạ, phóng đại mức độ chấn thương (điều mà nhiều người vốn đã làm) và bao vây trọng tài một cách hung hãn để khiến đối thủ bị đuổi cổ (cũng là một chiêu trò rất quen thuộc).
Nhưng những trọng tài đẳng cấp thế giới đủ thông minh để nhận ra sự khác biệt giữa một cầu thủ đang thực sự đau đớn và một kẻ chỉ lăn lộn ăn vạ như đứa trẻ lên ba đang hờn dỗi. Họ cũng thừa sức phân biệt đâu là sự phẫn nộ tự nhiên và đâu là cơn thịnh nộ được dàn dựng.
Nếu tôi là người bắt chính trận đó, tôi cũng sẽ như Marciniak, chỉ thổi phạt trực tiếp. Tất nhiên, đó vẫn sẽ là một quyết định sai lầm, nhưng cái sai ở đây chỉ là đáng lẽ ra phải rút thêm một tấm thẻ vàng cho Messi.
Còn nếu tôi ngồi trong phòng VAR, mọi thứ sẽ phụ thuộc rất nhiều vào thước phim quay chậm đầu tiên mà tôi được xem, bởi nó có tác động cực lớn đến quyết định cuối cùng. Quy trình tiêu chuẩn ở Anh là trước hết phải xem lại các pha va chạm như vậy ở tốc độ thực tế từ góc máy rộng để đánh giá bản chất của tình huống. Dựa trên cơ sở đó, tôi cho rằng khả năng mình can thiệp chỉ vì những khung hình tĩnh hay các đoạn quay chậm độ nét cao là rất thấp.
Tôi muốn nghĩ rằng kết quả cũng sẽ tương tự nếu Messi và Mandi “đổi vai” cho nhau, tức là Messi mới là người bị đạp. Khả năng cao là sẽ như vậy, nhưng tôi không thể nhìn thẳng vào mắt bạn và khẳng định điều đó một cách chắc chắn 100%.
 |
Các trọng tài được giao trọng trách phải tuyệt đối công tâm, nhưng đồng thời, người ta cũng kỳ vọng họ sẽ nương tay, khoan dung hơn với những cầu thủ “vốn không có tính đá xấu”, đồng thời không được định kiến với những người mang tiếng xấu trước đó, dù cái tiếng tăm ấy có chính xác đến đâu đi nữa.
Cứ hễ là những tình huống có liên quan đến các siêu sao, các trọng tài luôn rơi vào thế “làm gì cũng bị chửi”. Một số người tin rằng những cuộc tranh luận nảy lửa như thế này chỉ nổ ra vì cái danh tiếng quá lớn của cầu thủ liên quan tới vụ việc; một số khác lại chỉ ra rằng luật bóng đá không thể có một phiên bản dành riêng cho những siêu sao như Messi và một phiên bản khác dành cho những người ít tiếng tăm hơn. Cả hai quan điểm đó đều có lý.
Mức độ mà các trọng tài bị lung lay hay thậm chí bị uy hiếp bởi danh tính của cầu thủ phạm lỗi sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng người. Những trọng tài xuất sắc nhất có thể gạt bỏ mọi định kiến để đánh giá từng tình huống dựa trên đúng bản chất và bối cảnh của nó, và dĩ nhiên mọi vị trọng tài đều sẽ thề rằng họ luôn nỗ lực làm việc như thế.
Nhưng hiếm trọng tài nào đạt được cái ngưỡng tuyệt đối đó, bởi ai cũng hiểu rằng áp lực từ búa rìu dư luận sau một tấm thẻ đỏ sai lầm dành cho một huyền thoại của thế giới bóng đá sẽ khủng khiếp đến mức nào. Suy cho cùng, chúng tôi cũng chỉ là con người mà thôi.
Hãy nhìn vào những gì cựu đồng nghiệp của tôi, Michael Oliver, từng phải gánh chịu. Vợ của Michael đã bị “dội bom” dồn dập bằng vô số tin nhắn lăng mạ, khủng bố sau khi anh ấy rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của huyền thoại người Ý Gianluigi Buffon. Thậm chí ngay cả sự đúng đắn của quyết định đó cũng chẳng thể bảo vệ được anh ấy và vợ mình.
Nếu có sự thiên vị, dù là vô thức hay có ý thức, nó sẽ chỉ tồn tại trong những tình huống “50-50”, khi mà vị trọng tài dù đưa ra quyết định ra sao cũng đều có lý cả. Tôi tin rằng Marciniak vẫn sẽ đưa ra quyết định tương tự ngay cả khi Messi là nạn nhân hứng chịu pha vào bóng đó.
Bản thân sự sùng bái cá nhân quá mức xoay quanh những cái tên như Messi hay Cristiano Ronaldo đã khiến chúng ta chẳng thể nào có được những cuộc tranh luận thấu tình đạt lý. Các YouTuber, TikToker và giới bình luận mạng sẽ không câu được nhiều view bằng cách mổ xẻ chi li những góc khuất tinh tế, họ chỉ muốn kích động người xem bằng việc chọn phe mà thôi.
Ngay sau sự cố hôm thứ Ba, làn sóng dư luận đã vội vã đào bới lại những đoạn video, hình ảnh về tình huống Messi chơi bóng bằng tay trong trận tứ kết World Cup 2022 gặp Hà Lan tại Qatar - một pha cố tình dùng tay chơi bóng rất rõ ràng nhưng lại thoát thẻ vàng.
Quyết định ấy cũng nằm trên một ranh giới rất mong manh, vì lỗi hành vi đó không ngăn cản một đợt tấn công nguy hiểm của tuyển Hà Lan, nhưng hoàn toàn có thể bị phạt thẻ vì tính chất đầy toan tính của hành động. Hệ quả là, sau đó Messi có thể thoải mái thực hiện một pha phạm lỗi khác, một tình huống mà siêu sao người Argentina thực sự phải nhận thẻ phạt cảnh cáo, vì an tâm rằng đó mới chỉ là tấm thẻ vàng đầu tiên của mình.
 |
Pha phạm lỗi của Messi hôm thứ Ba vừa qua thậm chí còn nằm trong một “vùng xám” mờ mịt hơn, tuy nhiên phần lớn mọi người sẽ chỉ phán xét nó thông qua những thước phim quay chậm hoặc ảnh chụp tĩnh chứ không phải diễn biến trực tiếp trên sân, và kết luận của họ đương nhiên bị đóng khung theo các bức ảnh, thước phim đó.
Giá như các cầu thủ chịu thực hiện đúng câu nói cửa miệng của họ, rằng họ “chỉ muốn trọng tài ra quyết định chính xác”, bằng cách tạo không gian cho chúng tôi làm việc, thay vì cứ lao vào bao vây, săn đuổi và uy hiếp nhằm ép các trọng tài phải khuất phục.
Tôi biết, đó chỉ là ước mơ hão huyền thôi.
