Erling Haaland: Cao thủ bậc nhất của nghệ thuật né lỗi việt vị

Erling Haaland luôn tỏ ra khinh bỉ khái niệm “rơi vào thế việt vị”. Trên thực tế, chính miệng anh cũng từng tuyên bố: “Tôi ghét bị việt vị”. 

Và khi lá cờ báo lỗi việt vị được phất lên sau bàn thắng quyết định của anh trong trận derby Manchester hôm Chủ Nhật tuần trước, tiền đạo này đã ngay lập tức quay sang vặn hỏi vị trọng tài biên: “Tôi á?”. 

Cuối cùng thì bàn thắng vẫn được công nhận vì ngôi sao người Na Uy thực sự không hề việt vị - mặc dù sau đó Pro Ref (Cơ quan quản lý trọng tài chuyên nghiệp) phải thừa nhận rằng các trọng tài điều hành trận đấu đã bỏ sót chi tiết người đồng đội Enzo Fernandez của anh có tham gia vào tình huống bóng từ một vị trí việt vị ở cách đó vài mét về phía bên trái. 

Tuy nhiên, đến lúc ấy thì Manchester City đã cầm trong tay chiến thắng 1-0, và Haaland một lần nữa lại là người ghi bàn thắng quyết định. 

“Thông thường, tôi chẳng bao giờ để mình rơi vào thế việt vị cả, thế nên tôi đã ra nói chuyện với (trọng tài) Michael Oliver rằng tôi cảm thấy hơi tự ái khi ông ấy nghĩ tôi đã việt vị,” anh chia sẻ trên Sky Sports sau trận đấu. 

“Nhưng khi nhìn sang thầy Enzo (Maresca) ở ngoài đường biên và thấy ông ấy giơ ngón tay cái lên, tôi càng tin chắc đó là một bàn thắng hợp lệ, nên tôi đã chuẩn bị sẵn sàng tâm lý để chạy đi ăn mừng.” 

Kể từ khi Haaland cập bến Manchester City vào năm 2022, có tới 43 cầu thủ tại Premier League mắc lỗi việt vị nhiều hơn tay săn bàn người Na Uy - và chỉ có 4 người trong số đó thi đấu nhiều trận hơn anh. Còn nếu xét theo tần suất trung bình mỗi 90 phút, có tới 93 cầu thủ mắc lỗi việt vị nhiều hơn chân sút 26 tuổi trong vòng 4 năm qua. 

Hôm Chủ nhật tuần trước, Jan Aage Fjortoft, một cựu tiền đạo người Na Uy từng chinh chiến ở   Premier League, hiện là người dẫn chương trình cho đài truyền hình châu Âu Viaplay, đã hỏi Haaland về việc anh cực kỳ hiếm khi bị bắt lỗi việt vị. Có vẻ như Haaland thực sự sở hữu một bí quyết riêng để nhìn thấu những tình huống kiểu này. 

“Không hề,” anh đáp thẳng thừng khi được hỏi liệu bản thân có nghĩ mình đã việt vị hay không. “Tôi thấy bóng đổi hướng, nên tôi nghĩ chắc đã có ai đó chạm vào nó hoặc đại loại vậy, tôi cũng không rõ nữa,” và anh tiếp tục kể về những cử chỉ của HLV Maresca từ băng ghế chỉ đạo. 

Đây cũng là một chủ đề từng được nhắc đến sau khi ngôi sao người Na Uy ghi bàn vào lưới Bournemouth mùa trước, và lúc ấy anh đã lập tức đưa ra vài con số thống kê. 

“Đây chẳng phải là mùa giải đầu tiên tôi gần như không dính lỗi việt vị,” anh nói. “Tôi nghĩ mình đã bắt đầu có khả  năng này từ năm 13 tuổi. Tôi luôn cố gắng giữ mình ở vị trí không việt vị. Kể từ ngày đến City, tôi chỉ mới bị việt vị 18 lần - 18 lần trong 3 năm rưỡi là một con số quá ổn đấy chứ. 

“Đó là một phần trong lối chơi của tôi: Tôi rất ghét bị việt vị. Nếu bạn việt vị trong thời đại có VAR, bạn sẽ chẳng còn cơ hội nào cả. Tôi nghĩ VAR lại càng giúp ích cho tôi nhiều hơn, vì tôi sẽ nhận được những quyết định chính xác từ các trọng tài - đơn giản là vậy. 

“Nếu tôi bị thổi phạt sau một tình huống đứng trên ranh giới việt vị, thì phán quyết cuối cùng có khả năng xảy ra cao nhất luôn là tôi không hề việt vị. Đây là một kỹ năng tôi đã mài giũa từ khi mới 13 tuổi ở Bryne và đến nay tôi vẫn chơi theo cách tương tự… chỉ là bây giờ tôi lanh lẹ hơn, xuất sắc hơn và tốc độ hơn mà thôi.” 

Anh thậm chí còn nhắc đến khả năng né việt vị của mình ngay trong chuyến du đấu trước mùa giải đầu tiên cùng Man City vào năm 2022. 

“Tôi đã dành cả đời để suy ngẫm về việc này, về cách căn thời điểm sao cho thật hoàn hảo để chạy luồn ra sau lưng hàng thủ đối phương,” anh chia sẻ. “Tôi và bố đã bàn luận rất nhiều về chủ đề này, và khi VAR xuất hiện, điều đó thực sự mang lại lợi thế cho tôi, bởi nó có thể chứng minh sự thật rằng tôi gần như chẳng bao giờ việt vị cả.” 

Nếu từ hồi đó Haaland đã tự tin rằng mình rất hiếm khi việt vị, thì chắc hẳn bây giờ anh thừa biết mình còn làm tốt hơn thế, bởi tần suất ngôi sao người Na Uy việt vị khi còn khoác áo CLB cũ Borussia Dortmund cao hơn nhiều so với thời chơi cho Man City, với trung bình 0,55 lần/90 phút so với chỉ 0,2 lần ở đội chủ sân Etihad. 

Haaland cũng không một lần mắc lỗi việt vị trong cả 5 lần ra sân cho ĐTQG Na Uy tại kỳ World Cup mùa hè vừa qua. 

Để hình dung rõ hơn về độ đáng nể của thống kê việt vị được ghi nhận ở ngôi sao người Na Uy tại Premier League, cần lưu ý rằng nhiều cầu thủ đang xếp trên anh trong danh sách không chỉ thi đấu ít trận hơn, mà một số người thậm chí đã rời khỏi giải đấu này được vài năm, như Jamie Vardy và Ivan Toney, hoặc chí ít là vắng bóng một mùa giải, như Marcus Rashford. 

Có vài hậu vệ trái - như Riccardo Calafiori, Andy Robertson, Pervis Estupinan - xếp trên anh trong bảng thống kê tần suất việt vị trung bình mỗi 90 phút, điều có thể hiểu được do nhiệm vụ tham gia tấn công của họ, nhưng kể cả thế thì đây vẫn là một chi tiết cực kỳ đáng kinh ngạc. Một ví dụ khác là Bruno Fernandes, một cầu thủ có thiên hướng tung ra những đường chuyền nhiều hơn là di chuyển không bóng thoát ra sau lưng hàng thủ đối phương để đón bóng, vậy mà vẫn có tần suất dính lỗi việt vị cao hơn Haaland. 

Trong quãng thời gian tay săn bàn người Na Uy khoác áo Man City, sự phù hợp của anh với triết lý bóng đá của cựu HLV Pep Guardiola đã từng bị đặt dấu hỏi. Trong mùa giải đầu tiên anh chinh chiến ở “xứ sở sương mù”, cựu hậu vệ Liverpool kiêm chuyên gia bình luận của Sky Sports, Jamie Carragher, đã chỉ ra sự khác biệt trong cách Haaland chơi bóng so với thời khoác áo Dortmund ở Đức. 

“Hãy nhớ lại bàn thắng cậu ấy đã ghi vào lưới West Ham trong trận mở màn mùa giải xem, phía sau hàng thủ đối phương xuất hiện khoảng trống mênh mông và cậu ấy đã thực hiện pha chạy chỗ đó,” Carragher nhận xét về một trận đấu diễn ra vào tháng 8/2022. “Hiện tại tôi biết những tình huống như vậy không xuất hiện thường xuyên, do lối chơi của City, nhưng cậu ấy đến từ Borussia Dortmund, đội bóng chơi tại một giải đấu chuộng phản công và các trận đấu diễn ra theo kiểu ‘ăn miếng trả miếng’ liên tục, và ở đó bạn có thể thường xuyên thấy được tốc độ xé gió mà cậu ấy sở hữu. Còn ở đây chúng ta lại ít khi được thấy điều đó.” 

Vấn đề đó đã tiếp tục được đem ra mổ xẻ ở mùa giải trước: Man City đã có một lối chơi cởi mở hơn ở giai đoạn đầu mùa, tạo điều kiện cho Haaland thực hiện vô số những tình huống bứt tốc hướng thẳng về phía khung thành, nhưng sau đó họ đã siết chặt lại cách vận hành ở nửa sau mùa giải, dẫn đến sự sụt giảm trong số lượng các pha băng ra sau lưng hàng thủ đối phương mà anh có thể thực hiện. 

Mặc dù vậy, không thể nói rằng việc Haaland rất hiếm khi bị việt vị trong 4 năm qua chỉ đơn thuần là do anh không thực hiện những pha chạy chỗ như thế nữa. 

Theo dữ liệu do công ty SkillCorner cung cấp, siêu sao người Na Uy vẫn thực hiện trung bình 9,5 pha bứt tốc thoát ra sau lưng hàng thủ đối phương mỗi trận tại Premier League kể từ năm 2022, và tần suất này chỉ kém hơn 4 cầu thủ khác trong cùng khung thời gian: Nicolas Jackson (12,7), Darwin Nunez (12,2), Ollie Watkins (11,3) và Benjamin Sesko (11,0). 

Như chính Haaland đã nhấn mạnh, sự giám sát chặt chẽ của công nghệ VAR, được áp dụng tại Premier League từ năm 2019, đồng nghĩa với việc các cầu thủ sẽ hoàn toàn không thể nào chối cãi một khi họ thực sự việt vị - quả thực, nếu Haaland đứng nhô lên cao hơn một chút xíu nữa vào Chủ nhật tuần trước, thì những tranh cãi xoay quanh Fernandez đã không bao giờ xảy ra. 

Trong quá trình trưởng thành, Haaland không sở hữu một thể hình đáng gờm như hiện tại ngay từ đầu, điều đó buộc anh phải tìm cách chiếm lợi thế trước những hậu vệ to cao hơn mình rất nhiều thông qua các phương thức khác, chẳng hạn như khả năng di chuyển khôn ngoan trong vòng cấm và căn thời điểm hoàn hảo cho các pha chạy chỗ. 

Các HLV của Haaland tại Bryne, CLB quê nhà ở Na Uy, đã thường xuyên ngồi lại với anh trong những năm tháng tuổi teen để giải thích đủ mọi vấn đề sẽ mang ý nghĩa tối quan trọng nếu anh muốn vươn tới đẳng cấp cao nhất, từ tầm quan trọng của chất lượng giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng, cho tới các hành động của anh trên sân cỏ. Từ thuở chưa thành danh Haaland đã cố gắng áp dụng triệt để những gì được dạy vào thực tế nhiều nhất có thể. 

Những vị HLV đó đã lường trước việc chàng trai này sẽ có một giai đoạn phát triển thể chất vượt bậc, không chỉ vì bố mẹ anh đều là các vận động viên - bố anh là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, còn mẹ anh là vận động viên bảy môn phối hợp - mà còn bởi vì anh trai của Haaland cũng từng phát triển chiều cao một cách chóng mặt vài năm trước đó. 

Sự lột xác mạnh mẽ về mặt thể hình, thể chất, kết hợp với sự tận tâm trong việc trau dồi kỹ năng  di chuyển không bóng và thái độ nghiêm túc trong khâu chuẩn bị bên ngoài sân cỏ, đã tạo nên một tiền đạo gieo rắc nỗi khiếp sợ trong nhiều năm qua. 

Và khả năng tránh lỗi việt vị, chỉ là một trong các mảnh ghép của câu chuyện đó. 

Theo Sam Lee, The Athletic