Lionel Messi: Đừng vội khép lại một thời đại

Trong suốt hai thập niên qua, được chứng kiến Lionel Messi thi đấu là một niềm vui, một đặc ân và là nguồn cảm hứng gần như bất tận. Có những cầu thủ giỏi, có những cầu thủ vĩ đại và rồi có Messi - người chơi bóng như thể được gửi đến từ một chiều không gian khác, một dạng sống ưu việt ẩn bên trong cơ thể cao khoảng 1m70 của một chàng trai bình thường đến từ Rosario, Argentina.

Ở đỉnh cao khiến người ta choáng ngợp trong màu áo Barcelona, kéo dài từ cuối những năm 2000 đến đầu những năm 2020, Messi gần như khiến khán giả nghẹt thở mỗi khi ra sân. Chỉ trong một cái chớp mắt, anh có thể chuyển từ trạng thái mê hoặc đối thủ sang chế độ kết liễu. Messi không chỉ ghi bàn với hiệu suất phi thường. Anh kiến tạo, gây hỗn loạn và trình diễn theo cách khiến ngay cả những cây bút kỳ cựu, hoài nghi nhất trên khu vực báo chí cũng phải say mê.

Dõi theo Messi tại World Cup lần này và thực ra cả kỳ trước, nếu xét đến việc khi ấy chúng ta không biết tương lai sẽ ra sao mang lại một cảm giác rất khác. Bạn không chỉ kinh ngạc trước tài năng dường như không thuộc về thế giới này của anh. Bạn còn không thể tin rằng anh vẫn làm được những điều ấy, dù có thể ít thường xuyên hơn, ở tuổi 35 tại Qatar năm 2022 và ở tuổi 39 vào lúc này. Đồng thời, khi giải đấu bước vào vòng knock-out, bạn hiểu rằng mỗi lần anh ra sân đều có thể là lần cuối cùng được nhìn thấy anh thi đấu trên sân khấu lớn nhất của bóng đá.

Hơn thế nữa, người ta hiểu rằng mỗi trận đấu, mỗi màn trình diễn, mỗi lần Messi xuất hiện đúng lúc để giải cứu Argentina đều đang tô điểm thêm cho một di sản thể thao vốn tưởng như đã hoàn thiện. Với những người từ lâu tin rằng di sản của Pele hay Diego Maradona là không thể vượt qua thậm chí với một bộ phận rất nhỏ vẫn khăng khăng rằng đội trưởng Argentina không phải cầu thủ vĩ đại nhất của kỷ nguyên hiện đại Messi đang thách thức những niềm tin đã bám rễ quá sâu.

Trận chung kết với Tây Ban Nha vào Chủ nhật sẽ là lần cuối Messi xuất hiện trên sân khấu World Cup. Anh đã nói rõ điều đó dù Messi cũng từng tuyên bố tương tự vào năm 2022 và trong một thời gian dài sau đó, khi cho rằng việc đưa Argentina đến chức vô địch ở lần thử sức thứ năm, hoàn thành khát vọng lớn nhất cuộc đời, đã “khép lại một vòng tròn” và tạo nên cái kết hoàn hảo.

Lần này, đó thực sự sẽ là hồi kết. Bài hát mà các cầu thủ và cổ động viên Argentina vẫn thường hát có một câu đã được nhắc đến rất nhiều về mong muốn vô địch World Cup “por las Malvinas” vì quần đảo Malvinas/Falkland, chủ đề tranh chấp kéo dài nhiều thập niên với Vương quốc Anh. Bài hát ấy còn có một câu khác: họ muốn giành chiến thắng “por la última de Leo” vì kỳ World Cup cuối cùng của Leo.

Messi vẫn có thể tiếp tục thi đấu đến Copa America 2028, giải đấu cũng được tổ chức tại Mỹ, nhưng World Cup 2030 dường như nằm ngoài giới hạn ngay cả với khả năng duy trì sự nghiệp phi thường của anh. Với phần lớn người hâm mộ thể thao trên toàn thế giới, những người không có ý định thường xuyên theo dõi Messi thi đấu cho Inter Miami tại Major League Soccer, đây hoàn toàn có thể là lần cuối họ được chứng kiến anh chơi bóng.

Đã có những thời điểm trong năm tuần vừa qua, người ta cảm thấy như thể chính Messi cũng nhận ra điều đó ở giai đoạn cuối các trận đấu. Trong phần lớn thời gian, anh thi đấu khá im lặng. Nhưng khi Argentina bị Ai Cập dẫn 2-0 ở vòng 16 đội và bị Anh dẫn 1-0 trong trận bán kết, một nguồn năng lượng dữ dội bỗng chiếm lấy anh. Như lời người đồng đội cũ tại Barcelona, Thierry Henry, nhận xét trong trường quay của Fox:

“Bạn không muốn đánh thức con quái vật. Hãy nhìn vào đôi mắt của cậu ấy, Messi lập tức chuyển trạng thái. Khi bước vào tâm thế ấy, rất khó để ngăn cản cậu ấy. Messi bắt đầu cầm bóng, rê qua gần như tất cả mọi người để cố gắng thay đổi trận đấu.”

Mối nguy hiểm nằm ở chỗ, nếu Argentina một lần nữa bị dẫn bàn trong trận chung kết Chủ nhật, đối thủ của họ sẽ không dễ dàng tạo điều kiện như Ai Cập, và đặc biệt là đội tuyển Anh. Phản ứng của Anh sau khi vượt lên dẫn Argentina trong trận bán kết hôm thứ Tư tại Atlanta là lùi đội hình ngày một sâu hơn, cho đến khi ảnh hưởng không thể tránh khỏi của Messi xuất hiện với hai đường kiến tạo cho Enzo Fernandez và Lautaro Martinez ghi bàn. Trái lại, sau khi dẫn đội tuyển Pháp. ứng viên vô địch giải đấu với tỷ số 1-0 trước đó 24 giờ, Tây Ban Nha càng tăng cường sức ép và kiểm soát trận đấu cho đến khi ghi bàn thứ hai.

Sau khởi đầu chệch choạc bằng trận hòa Cape Verde, Tây Ban Nha đã thể hiện mình là đội bóng toàn diện và gắn kết nhất giải đấu. Argentina thi đấu theo từng giai đoạn bùng nổ, thường xuyên phải dựa vào tinh thần không bao giờ bỏ cuộc cùng sự xuất chúng của Messi. Tỷ lệ cược từ các nhà cái, những mô hình dự báo dựa trên dữ liệu và phần lớn độc giả của The Athletic trong chuyên mục dự đoán đều nghiêng về một chiến thắng dành cho Tây Ban Nha tại sân MetLife.

Dù vậy, Pháp cũng từng được đánh giá cao hơn trong trận chung kết trước và Argentina đã đánh bại họ, dù chỉ với cách biệt mong manh nhất. Đội bóng Nam Mỹ vượt qua cú sốc từ cú hat-trick của Kylian Mbappe, trước khi giữ vững tinh thần để chiến thắng trong loạt sút luân lưu.

Năm 2022, người ta nói rất nhiều về ý nghĩa biểu tượng của cuộc đối đầu giữa Messi và Mbappe, người dường như sẽ kế thừa ngai vàng của siêu sao Argentina. Mbappe là một cầu thủ tuyệt vời, như những gì anh tiếp tục thể hiện cho đội tuyển Pháp tại World Cup lần này, nhưng Messi vẫn giữ vị thế tối thượng, ngay cả khi đang chơi bóng cấp câu lạc bộ tại Florida. Giờ đây, sự chú ý chuyển sang khả năng trận chung kết sẽ chứng kiến ngọn đuốc được trao cho hiện tượng 19 tuổi của Tây Ban Nha, Lamine Yamal. Câu chuyện ấy càng trở nên xúc động hơn nếu xét đến hoàn cảnh đặc biệt trong lần gặp gỡ duy nhất trước đây giữa hai người.

Trong những tình huống như thế này, các câu chuyện được dựng lên có thể mang sức quyến rũ rất lớn. Nhưng với Messi, vị thế và di sản của anh giờ đây chắc chắn đến mức anh không còn điều gì phải chứng minh.

Cảm giác tương tự từng xuất hiện trước trận chung kết World Cup 2022. Quan niệm cho rằng Argentina buộc phải vô địch để bảo đảm vị trí của Messi trong ngôi đền dành cho những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử, đưa anh lên ngang hàng với Pele và Maradona, nghe rất hấp dẫn nhưng xét cho cùng lại quá đơn giản. Nếu Argentina thất bại thay vì chiến thắng trong loạt sút luân lưu ấy, liệu sự nghiệp của Messi có thực sự bị nhìn nhận theo hướng kém tích cực hơn hay không?

Có lẽ là có, nhưng điều đó không nên xảy ra. Trước trận chung kết World Cup tại Qatar, Messi đã thi đấu 1.002 trận ở cấp độ chuyên nghiệp cho câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Trong khoảng thời gian ấy, anh đã thay đổi nhận thức của chúng ta về hình hài của một màn trình diễn đỉnh cao trong bóng đá. Việc cho rằng di sản của anh phải phụ thuộc vào kết quả của một trận đấu chưa nói đến một trận đấu được định đoạt bằng loạt luân lưu là điều vô lý. Trận chung kết ấy chỉ là lần ra sân thứ 1.003 trong sự nghiệp câu lạc bộ và đội tuyển của Messi. Sự vĩ đại của anh đã được chứng minh hết lần này đến lần khác.

Điều tương tự cũng đúng vào lúc này. Trận chung kết Chủ nhật sẽ là trận đấu thứ 1.196 trong sự nghiệp của Messi. Thật vô lý khi cho rằng di sản của anh phụ thuộc vào việc ở tuổi 39, anh có thể dẫn dắt Argentina giành chức vô địch thế giới lần thứ hai hay không.

Nhưng từ “dẫn dắt” mang ý nghĩa đặc biệt, bởi trong nhiều năm, khả năng lãnh đạo từng được xem là điều Messi còn thiếu. Tài năng của anh đạt đến mức cực đoan, nhưng tính cách hướng nội dường như đôi lúc kìm hãm Messi trên sân khấu World Cup, nơi gánh nặng phải mang vinh quang về cho đất nước như cách Maradona từng làm đầy đáng nhớ vào năm 1986 đè nặng lên đôi vai anh. Chính Maradona từng nhận xét sau thất bại của Argentina trước Chile trong trận chung kết Copa America 2016 rằng Messi “không có cá tính” và thiếu “bản lĩnh” để trở thành một thủ lĩnh.

Năm 2016, Messi phải đối diện với một lựa chọn: chiến đấu hay bỏ chạy. Phản ứng bản năng của anh, trong nước mắt sau khi tiếp tục thất bại ở một trận chung kết, là buông xuôi, tuyên bố khép lại sự nghiệp ở đội tuyển Argentina khi mới 29 tuổi và tập trung cho sự nghiệp câu lạc bộ, nơi nếu so sánh, mang đến cho anh quá nhiều niềm vui và quá ít sự lo âu.

Nhưng rồi Messi lắng nghe trái tim mình, lắng nghe lời khuyên của những người thân thiết nhất và cam kết tiếp tục nỗ lực mang về thành công cho Argentina. Anh đánh giá lại vai trò của mình với tư cách đội trưởng, một người lãnh đạo, rồi biến nó thành nỗi ám ảnh lớn nhất. Messi cuối cùng cũng giành danh hiệu lớn đầu tiên cùng đội tuyển Argentina tại Copa America 2021. Kể từ đó, họ vô địch Finalissima - trận đấu giữa nhà vô địch châu Âu và châu Mỹ, World Cup 2022 và tiếp tục đăng quang Copa America 2024. Giờ đây, anh có cơ hội giành chức vô địch World Cup thứ hai cho bản thân và danh hiệu thứ tư cho Argentina.

Theo một cách nào đó, việc theo dõi Messi ở giai đoạn cuối sự nghiệp đã trở thành trải nghiệm hấp dẫn chẳng kém gì khi chứng kiến phiên bản ghi con số phi lý gồm 91 bàn thắng và 22 đường kiến tạo cho Barcelona cùng đội tuyển Argentina trong năm 2012. Không còn thứ bóng đá xuất chúng đến nghẹt thở một cách ổn định và liên tục, bạn không thể đòi hỏi điều ấy ở một cầu thủ 39 tuổi nhưng có lẽ Messi giờ đây trở nên con người hơn, gần gũi hơn, ý thức rõ hơn về khả năng có thể mắc sai lầm của chính mình và hiểu rằng thời gian đã trở nên quý giá đến nhường nào, đặc biệt trong những khoảnh khắc tham vọng của Argentina chỉ còn như ngàn cân treo sợi tóc.

Messi biết thời gian làm cầu thủ của mình đang cạn dần. Anh biết năng lực của bản thân ngày nay phải được sử dụng một cách chọn lọc hơn. Đã có những thời điểm tại World Cup lần này, thậm chí cho đến giai đoạn cuối trận bán kết với đội tuyển Anh, người ta cảm thấy những nỗ lực trước đó dường như cuối cùng cũng bắt đầu đuổi kịp và bào mòn anh.

Việc theo dõi Messi giờ đây đã trở thành một trải nghiệm căng thẳng và kịch tính hơn. Có lẽ cảm giác ấy không còn đơn thuần nằm ở việc thưởng thức tài năng phi thường của anh, mà là sự kinh ngạc trước khả năng tạo ra thêm một khoảnh khắc phép thuật, khi áp lực đã lên đến đỉnh điểm và thời gian, không chỉ trên bảng tỷ số mà cả trên chiếc đồng hồ sinh học của cơ thể dường như đang đuổi kịp anh.

Messi thật đáng kinh ngạc: một cây săn bàn phi thường nhưng đồng thời là một người kiến tạo đầy vị tha; một nghệ sĩ bậc thầy luôn giúp mọi đồng đội thể hiện phiên bản tốt nhất của mình; một con người trầm lặng, khiêm nhường nhưng hoàn toàn biến đổi khi trái bóng nằm trong chân; một thần đồng tuổi thiếu niên nay vẫn đang chiếu sáng World Cup rực rỡ hơn bao giờ hết, trong năm thứ 40 của cuộc đời.

Chắc chắn những người dõi theo anh đều hy vọng rằng đây không phải là đoạn kết trong sự nghiệp của Messi.

(Oliver Kay/The Athletic)