Phải chăng triều đại Lionel Messi đã đi đến hồi kết? (P1)

Lễ tạ ơn đã gần đến, và The GOAT chỉ mới ghi được vỏn vẹn 3 bàn thắng, không có pha kiến tạo nào cho đồng đội lập công. 
 

Khi bạn đã ở trên đỉnh cao, con đường tiếp theo dành cho bạn sẽ chỉ còn duy nhất một hướng – đó là đi xuống. Và điều tạo nên sự đặc biệt của Lionel Messi chính là việc anh đã ở yên trên cái đỉnh cao ấy lâu đến không tưởng. Có thể khẳng định rằng, kể từ năm 2010, Messi là cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, trong mỗi mùa giải. 

Trong 10 năm kể từ kỳ World Cup diễn ra tại Nam Phi, một mùa giải La Liga trung bình của cầu thủ người Argentina có hiệu suất là 0,96 bàn thắng (không tính penalty) mỗi 90 phút và bên cạnh đó là 0,46 pha kiến tạo. Nói cách khác, anh đã đóng góp trực tiếp dấu giày vào trung bình 1,42 bàn thắng trong mỗi trận đấu trọn vẹn mà mình góp mặt. Nếu bạn xem bất kỳ hai trận đấu ngẫu nhiên nào của Barcelona trong thập kỷ qua, khả năng bạn nhìn thấy Messi kiến tạo hoặc ghi bàn ít nhất 3 lần là cực kỳ cao.

Trong cùng một giai đoạn lịch sử bóng đá trên khắp Top 5 giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu, chỉ có 6 cá nhân từng đạt được hiệu suất “bàn thắng (không tính penalty) mỗi 90 phút + kiến tạo mỗi 90 phút (non-penalty goals+assist per 90 minutes – viết tắt: NPG+A/90) = 1,42” trong 1 mùa giải, và KHÔNG MỘT AI trong số những cầu thủ đó có thể tái hiện thành tích này lần thứ hai. Chúng ta có Zlatan Ibrahimovic tại Paris Saint-Germain vào mùa giải 2015/2016, Ronaldo tại Real Madrid vào mùa giải 2014/2015, Gonzalo Higuain tại Real Madrid vào mùa giải 2011/2012, Luis Suarez tại Barcelona vào mùa giải 2015/2016, Gareth Bale tại Real Madrid vào mùa giải 2015/2016, và Kylian Mbappe tại PSG vào mùa giải 2018/2019.  
 

Trên thực tế, thậm chí chỉ có 4 cầu thủ khác ngoài Messi đạt được một con số cao hơn 1,00 NPG+A/90 khi tính hiệu suất một mùa giải trung bình kể từ năm 2010:  Mbappe (1,24), Ronaldo (1,13), Jadon Sancho (1,06) và Luis Suarez (1,06). Hai trong số 4 người đó đang trên đường trở thành những siêu sao – ít nhất là vậy, nếu bạn cho rằng họ vẫn chưa đạt đến tầm vóc đó – nhưng số mùa giải mà họ đã trải qua trong thống kê này là rất ít ỏi, và Suarez chắc chắn đã được hưởng lợi rất nhiều từ Messi khi sát cánh cùng anh trong nửa thập kỷ. 
 

Dĩ nhiên,chúng ta cần phải nói lâu hơn về người còn lại, Cristiano Ronaldo, ngôi sao được cho là đại kình địch và ngang hàng với Messi. Giờ thì đoán xem, có bao nhiêu lần kể từ năm 2010, Messi “sa sút phong độ” xuống một thành tích tương đương con số hiệu suất một mùa giải trung bình là 1,13 NPG+A/90 của Ronaldo trong cùng khoảng thời gian (dĩ nhiên, đây cũng là một hiệu suất rất khủng khiếp)? Câu trả lời là CHƯA BAO GIỜ. Hiệu suất “tệ” nhất của anh trong khoảng thời gian đó là 1,16 NPG+A/90 vào mùa giải 2013/2014; còn trong những mùa giải còn lại, cầu thủ người Argentina chưa bao giờ tụt xuống dưới con số 1,27. 
 

Trong 10 năm trời, kẻ ngồi “chễm chệ” trên đỉnh luôn là Messi, và đứng sau là những người khác – bất chấp những thứ như “sự tàn phá của thời gian” và ảnh hưởng tiêu cực của tuổi tác. Trong 2 mùa giải trọn vẹn đầu tiên sau khi bước sang độ tuổi tam tuần, Messi đã ghi lần lượt 32 bàn thắng (không tính penalty) cùng 12 pha kiến tạo, và 32 bàn thắng (không tính penalty) cùng 13 pha kiến tạo. Anh “chỉ” ghi được “vỏn vẹn” 20 bàn (không tính penalty) ở mùa giải trước, nhưng đã thực hiện đến 22 pha kiến tạo – thành tích khủng nhất trong xuyên suốt sự nghiệp của cầu thủ người Argentina. 
 

Phong độ khủng khiếp đó đúng là sẽ không thể tồn tại mãi mãi, nhưng trong một vài năm, nó thực sự trông có vẻ sẽ kéo dài vô tận. 
 

Còn bây giờ thì hãy nhìn vào những gì đang diễn ra …
 

Sau 7 trận đấu đã chơi tại giải vô địch quốc gia ở mùa giải này, Messi không phải là người đỉnh nhất, và anh thậm chí còn chẳng hề xuất sắc. Không, Lionel Messi của hiện tại là một Lionel Messi chưa từng xuất hiện trước đây: Chỉ ở mức … khá tốt.     
 

Và thậm chí mức đánh giá đó vẫn sẽ gây ra tranh cãi. Chắc hẳn các bạn đã đọc được những tài liệu chỉ ra rằng Messi là cầu thủ săn bàn và kiến tạo hiệu quả nhất trong kỷ nguyên hiện đại, nhưng anh hầu như đang không làm được điều đó trong mùa giải này. Trong 7 trận đấu đã đề cập, Messi chỉ ghi 3 bàn, cũng như không có pha kiến tạo nào cho đồng đội lập công – và 2 trong số 3 bàn đó đến từ những tình huống penalty. Chính vì vậy, hiện tại đã là giữa tháng 11 và Lionel Messi chỉ mới ghi được duy nhất 1 bàn thắng không phải penalty cho đến thời điểm này ở La Liga.

 

Sự sụt giảm về số bàn thắng và số pha kiến tạo của Messi đã gây ra rất nhiều ồn ào, và đồng thời, cũng có rất nhiều câu chuyện đằng sau con số 0,15 NPG+A/90 nhỏ bé mà cầu thủ người Argentina đang đạt được cho đến nay. Theo FBRef, những cú sút không phải penalty mà Messi đã tung ra có tổng giá trị đúng bằng 3.0 xG (bàn thắng kỳ vọng), và những cơ hội mà anh tạo ra có tổng giá trị là 1.9 xA (kiến tạo kỳ vọng). Về cơ bản, con số đó tương đương với 4 bàn thắng+kiến tạo đã không thể trở thành hiện thực, tuy nhiên, hiệu suất của Messi khi xét về thống kê kỳ vọng cũng chỉ là 0,76 non-penalty xG + xA mỗi 90 phút.

Trong toàn bộ sự nghiệp của mình, siêu sao người Argentina hầu như luôn vượt trội hơn hẳn hoặc nằm ngay sát ngưỡng 1,00. Hiệu suất trung bình của Messi hiện tại trong thống kê này đang đứng ở vị trí thứ 3 tại La Liga – xếp sau Luis Suarez của Atletico Madrid và Willian Jose của Real Sociedad – nhưng chỉ đứng thứ 34 khi xét trên toàn bộ top 5 giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu, nằm giữa Gianluca Lapadula và Bas Dost, một cặp đôi “du mục” đã bước sang tuổi tam tuần, và đây là lần đầu tiên trong đời họ được nhắc tên đến ngay bên cạnh Messi trong cùng một câu văn. 
 

Cho đến thời điểm này, hai trong số những lý do giúp Messi được trao cho danh xưng GOAT (Greatest of All Time: Xuất sắc nhất mọi thời đại), đó là 1) Anh đã dứt điểm và kiến tạo ra nhiều cơ hội hơn bất kỳ ai khác trên thế giới, và 2) Anh đã chuyển hóa những cơ hội đó thành bàn thắng thường xuyên hơn bất cứ ai. Bàn thắng kỳ vọng (xG): Một chỉ số thống kê có công dụng mô tả và đánh giá một cách tuyệt vời dành cho 99% cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp! Bàn thắng kỳ vọng: Gần như hoàn toàn vô dụng khi áp dụng cho Lionel Messi.
 

Ở mùa giải này, Messi đang nhận được ít cơ hội hơn so với trước đây – số cú sút mà anh tung ra cũng giảm – và đồng thời cũng đang không thể chuyển hóa chúng với một đẳng cấp như thường thấy. Tại giải quốc nội kể từ năm 2008, tổng số bàn thắng thực tế mà Messi đã ghi nhiều hơn thống kê tổng bàn thắng kỳ vọng của anh đến 108,58 bàn. Xét về khả năng chuyển đổi các cơ hội thành bàn thắng, không một ai đứng cùng đẳng cấp với Messi.

Cầu thủ người Argentina cũng đặc biệt phi thường khi đề cập đến những cơ hội có khả năng thành bàn thấp. Biểu đồ dưới đây, được cung cấp bởi Stats Perform, đã phân loại tất cả những cú sút mà Messi tung ra theo giá trị bàn thắng kỳ vọng (xG), màu xanh là cột “không thành bàn”, màu đỏ là cột “thành bàn”. (Cách tính trong biểu đồ: Ví dụ, nếu một cơ hội mang giá trị 0,05 xG không thành bàn, cột xanh sẽ cộng thêm 0.05, còn nếu nó thành bàn, cột đỏ sẽ cộng thêm 0,95). Số bàn thắng mà Messi đã ghi được từ các cơ hội có khả năng thành công dưới 10%  trong xuyên suốt sự nghiệp là quá vô lý. 

 

(còn nữa)

Nguồn: Lược dịch từ bài viết “The end of Lionel Messi?” của tác giả Ryan O’Hanlon, đăng tải trên No Grass in the clouds.