Có những môn thể thao đồng đội. Có những môn thể thao cá nhân. Và cũng có những môn thể thao mà sự giằng co giữa tập thể với cá nhân chính là điều hấp dẫn nhất.
 |
Một số môn mang tính tập thể rõ ràng đến mức chẳng cầu thủ nào có động lực để tự mình hành động. Bạn sẽ không bao giờ đọc được những bài chấm điểm từng VĐV trên báo chí sau một cuộc thi chèo thuyền hay bơi nghệ thuật. Ngược lại, cũng có những môn như golf, nơi các VĐV về mặt kỹ thuật có đồng đội trong một số giải đấu, nhưng cuối cùng mọi thứ vẫn phụ thuộc vào màn thể hiện của từng cá nhân. Không có sự phối hợp thực sự nào giữa họ.
Bóng đá nằm ngay trong vùng xung đột ấy. Điều kiện nền tảng để xây dựng một đội tuyển có khả năng vô địch World Cup là sở hữu một tập thể gồm những cầu thủ hàng đầu. Chưa từng có đội tuyển nào đăng quang giải đấu này mà không có nhiều cầu thủ đẳng cấp thế giới trong đội hình xuất phát. Nhưng đồng thời, cũng có vô số đội bóng thất bại dù sở hữu tất cả tài năng mà họ có thể mong muốn, trong khi những tập thể khác lại vượt xa năng lực thực tế nhờ sự gắn kết và thấu hiểu lẫn nhau.
Tất cả những điều này đều khá hiển nhiên. Tuy nhiên, chưa bao giờ trong lịch sử World Cup lại xuất hiện một trận chung kết giữa hai đội tuyển đứng ở hai đầu đối lập của cán cân rõ ràng đến vậy. Những trận chung kết World Cup trước đây từng được mô tả là cuộc đối đầu giữa Johan Cruyff và Franz Beckenbauer năm 1974, Roberto Baggio và Romario năm 1994, hay Lionel Messi và Kylian Mbappe năm 2022. Nhưng trận đấu lần này giống một mô hình lai hơn: Tây Ban Nha đối đầu Messi.
 |
Tây Ban Nha không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất. Siêu sao nổi bật nhất của họ, Lamine Yamal, đã trải qua một giải đấu tương đối trầm lắng. Dĩ nhiên vẫn có những khoảnh khắc ma thuật, nhưng thành tích của anh chỉ là một bàn thắng và không có pha kiến tạo nào. Hai tiền đạo thường xuyên đá chính còn lại, Alex Baena và Mikel Oyarzabal cũng không phải những cầu thủ rõ ràng thuộc đẳng cấp thế giới. Các tiền vệ của họ đều có những trận đấu nổi bật xen lẫn một số màn trình diễn ít gây chú ý hơn.
Tuy nhiên, Tây Ban Nha vận hành hiệu quả bởi mọi thứ đều xoay quanh hệ thống. Ai cũng hiểu vai trò của mình. Không ai tự ý làm theo cách riêng. Điều đó không thay đổi, dù là đội tuyển nam, đội dự bị, đội tuyển nữ hay bất kỳ đội trẻ nào. Bóng đá Tây Ban Nha đề cao tập thể, đề cao việc hy sinh những mong muốn cá nhân để phục vụ lợi ích chung.
Điểm nổi bật nhất trong chiến thắng ấn tượng 2-0 của họ trước Pháp, ứng viên số một của giải đấu trước vòng bán kết là cách Tây Ban Nha sử dụng các hậu vệ biên trong những tình huống chồng cánh. Trong khi các tiền đạo Pháp hành động như thể hậu vệ biên chỉ có nhiệm vụ hỗ trợ, thực hiện những pha chạy chỗ cần mẫn để kéo người và tạo khoảng trống cho các ngôi sao, thì những cầu thủ tấn công của Tây Ban Nha coi các hậu vệ biên là những đối tác bình đẳng: một phần thiết yếu của đội bóng, hoàn toàn xứng đáng được nhận những đường chuyền thông minh.
 |
Chiến thắng của Tây Ban Nha được định đoạt khi hậu vệ phải Pedro Porro thực hiện pha bật nhả với số 10 Dani Olmo, thoát xuống phía sau hàng phòng ngự rồi ghi bàn. Người ta có cảm giác rằng trong đội tuyển Pháp, cầu thủ mang áo số 10 có lẽ sẽ cố gắng tự mình tạo ra một khoảnh khắc ma thuật.
Tây Ban Nha có nhiều cầu thủ khác nhau dẫn đầu các chỉ số thống kê quan trọng được phân bổ trên hàng công ba người. Oyarzabal là người có nhiều cú sút trúng đích nhất với 11 lần, Yamal thực hiện nhiều pha rê bóng nhất với 49 lần, còn Baena tạo ra nhiều cơ hội nhất với 10 lần.
Còn ở Argentina, người dẫn đầu cả ba hạng mục ấy lần lượt là Messi với 18 cú sút trúng đích, Messi với 41 pha rê bóng và Messi với 25 cơ hội tạo ra.
Điều thú vị là Tây Ban Nha đã chơi theo phong cách này trong gần hai thập kỷ. Lần gần nhất họ vô địch World Cup vào năm 2010, đã xuất hiện một sự tương phản đáng chú ý giữa lối chơi của đội tuyển Tây Ban Nha và cách Barcelona thi đấu ở mùa giải ngay sau đó, mà nguyên nhân chính xác nằm ở Messi.
Hai đội bóng sử dụng năm trong số sáu cầu thủ giống nhau ở hàng tiền vệ và hàng công: Sergio Busquets, Xavi Hernandez, Andres Iniesta, David Villa và Pedro Rodriguez. Điểm khác biệt là Tây Ban Nha có tiền vệ lùi sâu Xabi Alonso, trong khi Barcelona có Messi. Và bởi Messi là cầu thủ hay nhất thế giới, anh được trao quyền tự do hành động theo cách riêng.
Ngay từ khi gia nhập La Masia ở tuổi 13, Messi đã khác biệt. Khi được hỏi về vị trí sở trường, Messi trả lời là “enganche”, cách người Argentina gọi vị trí số 10. Không ai hiểu anh đang nói về điều gì. Triết lý của Barcelona hoàn toàn xoay quanh việc chuyền bóng, trong khi phong cách của Messi lại thiên về rê bóng.
Ban đầu, Barcelona cố gắng biến Messi thành một cầu thủ mang những đặc điểm tiêu biểu hơn của học viện. Nhưng rồi họ nhận ra đây hoàn toàn không phải một cầu thủ Barcelona điển hình. Rê bóng không chỉ trở thành kỹ năng đẳng cấp thế giới đầu tiên của Messi, mà khi tầm ảnh hưởng ngày càng lớn, anh còn được kéo từ cánh phải vào trung lộ để thi đấu như một “số 9 ảo”.
Với cách Pedro và Villa di chuyển, đóng vai trò những tiền đạo cánh thường xuyên băng xuống phía sau hàng phòng ngự thay vì bám sát đường biên, Messi trên thực tế đã thi đấu như một “enganche”.
 |
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất về Messi trong giai đoạn ấy là Barcelona không phải tạo ra những sự nhượng bộ dành cho anh. Messi chắc chắn đã làm thay đổi hệ thống của Barcelona và một số cầu thủ, đặc biệt là Zlatan Ibrahimovic phải chịu ảnh hưởng từ điều đó. Nhưng xét về đóng góp phòng ngự, Messi vẫn tham gia đầy đủ. Về mặt cấu trúc, Barcelona luôn duy trì được sự cân bằng.
Khi Messi và Cristiano Ronaldo cùng đạt đến đỉnh cao phong độ, có thể thấy rõ Real Madrid buộc phải điều chỉnh để bù đắp cho việc Ronaldo không đóng góp nhiều trong phòng ngự. Các tiền vệ trụ phải dịch chuyển sang hỗ trợ, cầu thủ chạy cánh bên đối diện phải lùi sâu hơn, số 10 phải làm việc phòng ngự nhiều hơn, còn tiền đạo cắm tồn tại để phục vụ Ronaldo.
Dĩ nhiên, Ronaldo hoàn toàn xứng đáng với quyền tự do đứng ngoài hệ thống ấy, tương tự như cách Mbappe thường được đối xử tại đội tuyển Pháp. Nhưng Messi lại mang đến cảm giác rằng anh là một phần của hệ thống.
Ở tuổi 39, Messi không còn đôi chân như trước. Ngay từ World Cup 2022, mọi người đã hiểu rằng Messi cần phân phối năng lượng hợp lý và được phép tạm ngừng hoạt động khi đội nhà không có bóng. Vì thế, tiền đạo thi đấu bên cạnh Messi, thường là Julian Alvarez, trên thực tế lại dành phần lớn thời gian chơi thấp hơn anh, lùi về hàng tiền vệ để theo sát tiền vệ trụ của đối phương.
Messi được phép đi bộ tự do và dành khá nhiều thời gian đứng trong tư thế việt vị.
Tương tự, khi tấn công, Argentina luôn cố gắng đưa bóng đến chân Messi bất cứ khi nào có thể, kể cả trong những tình huống các cầu thủ tấn công khác có lẽ nên tự mình dứt điểm.
“Chúng tôi sẽ làm mọi thứ để bảo đảm Messi có thể vô địch World Cup thêm một lần nữa”, Alvarez, người đá cặp với Messi nói sau khi bàn thắng xuất sắc của anh giúp Argentina vượt qua Thụy Sĩ trong một trận tứ kết căng thẳng. “Mỗi trận đấu đều là một cuộc chiến vì anh ấy.”
Đó cũng chính là cách bóng đá Argentina vận hành. Trong suốt kỳ World Cup này, người hâm mộ của họ đã mang theo những biểu ngữ, lá cờ và trống có hình ảnh Mario Kempes, Diego Maradona và Messi.
 |
Về cơ bản, ba cái tên ấy đồng nghĩa với các năm 1978, 1986 và 2022. Những cá nhân ấy có thể được dùng để thay thế trực tiếp cho những chiến công của đội tuyển.
Điều kỳ lạ là qua nhiều thập kỷ, bóng đá ngày càng ít đề cao chủ nghĩa cá nhân và hướng nhiều hơn đến tính tập thể, trong khi truyền thông lại ngày càng tập trung vào cầu thủ thay vì đội bóng.
Kỳ World Cup này đáng chú ý bởi các ngôi sao lớn đều thể hiện được mình. Nhưng một số phân tích về các đội tuyển lại có phần đơn giản hóa vấn đề quá mức.
Cape Verde không trở thành một đội bóng vững chắc chỉ nhờ thủ môn Vozinha. Họ được tổ chức tốt và sở hữu trình độ kỹ thuật ấn tượng. Bồ Đào Nha cũng không gây thất vọng đơn thuần vì Ronaldo. Không một khu vực nào trong đội hình của họ vận hành thực sự hiệu quả.
Vẻ đẹp của bóng đá nằm ở chỗ cả hai phương pháp đều vẫn còn giá trị. Tây Ban Nha là nhà vô địch châu Âu. Argentina là nhà vô địch Nam Mỹ.
Trong kỷ nguyên bóng đá hiện đại, sức mạnh tập thể thường mang đến cảm giác thành công và bền vững hơn. Nhưng khi cá nhân xuất sắc nhất bên phía đối thủ lại là cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra.
(Theo Michael Cox/The Athletic)
Huyền thoại Andres Iniesta cho rằng tuyển Tây Ban Nha không nên quá tập trung vào việc phong tỏa Lionel Messi trong trận chung kết World Cup 2026 với Argentina. Theo cựu tiền vệ từng vô địch World Cup 2010, điều quan trọng nhất là La Roja phải áp đặt được thế trận và phát huy tối đa bản sắc của mình thay vì chỉ chăm chăm ngăn cản siêu sao bên phía đối thủ.
Tiền vệ đang khoác áo Manchester City thừa nhận rằng việc ngăn chặn Lionel Messi chính là thử thách lớn nhất mà La Roja phải đối mặt nếu muốn bước lên đỉnh vinh quang.
Tây Ban Nha vs Argentina trong trận chung kết World Cup 2026, cùng điểm qua những con số đáng chú ý xung quanh trận đấu này.
Phát biểu trước truyền thông, huyền thoại Ronaldo Nazario tin rằng Tây Ban Nha sẽ đánh bại Argentina một cách thuyết phục trong trận chung kết World Cup 2026.
